Brief Description
सु,सू. ३८/ ३६
काकोल्यादिगणः
काकोलीक्षीरकाकोलीजीवकर्षभकमुद्गपर्णीमाषपर्णीमेदामहामेदाच्छिन्नरुहा
कर्कटशृङ्गीतुगाक्षीरीपद्मकप्रपौण्डरीकर्धिवृद्धिमृद्वीकाजीवन्त्यो मधुकं चेति ||३५||
काकोल्यादिरयं पित्तशोणितानिलनाशनः | जीवनो बृंहणो वृष्यः स्तन्यश्लेष्मकरस्तथा ||३६||
निबन्धसङ्ग्रह व्याख्या (डल्हण कृत)
काकोलीत्यादि| काकोली वीरा स्वनाम्ना प्रसिद्धा, क्षीरकाकोली तद्भेदः स्वनामख्यात; जीवकः स्वनामप्रसिद्धः; ऋषभः
स्वनामख्यातः; मुद्गपर्णी ‘मुगवनी’ इति लोके; माषपर्णी ‘माषवनी’ इति लोके, ‘अरण्यमाषस्तम्ब’ इत्येके; मेदा महामेदा च
स्वनामख्याता; छिन्नरुहा गुडूची; तुगाक्षीरी वंशलोचना; पद्मकं पद्मकाष्ठं; प्रपौण्डरीकं स्वनामख्यातं यष्टीमधुद्रव्यादीषत्स्थूलं
मधुररसं नेत्राश्च्योतनार्हं द्रव्यम्, अन्ये श्रीपुष्पमाहुः; मृद्वीका द्राक्षा; जीवन्ती ‘डोडिका’ इति लोके, लताऽर्कफलाकारसक्षीरफला,
अन्ये सुवर्णजीवन्तीमाहुः| जीवनः प्राणधारणः, बृंहणः शरीरवृद्धिकरः| शेषं सुबोधम्||३५-३६||
| संस्कृत नाम | Sceintific name | हिंदी नाम | English Name |
| काकोली | Lilium polyphyllum | काकोली | काकोली |
| क्षीरकाकोली | Fritillaria roylei / Roscoea procera | क्षीर काकोली | Ksheera kakoli |
| जीवक | Microstylis wallichi | जीवक | Jeevaka |
| ऋषभक | Microstylis musifera | ऋषभक | Rushabhaka |
| मुद्गपर्णी | Phaseolus trilobus | जंग्ली मूंग | Wild Gram. |
| माषपर्णी | Teramnus labialis | जंग्ली उर्द | WIld Black gram |
| मेदा | Polygonatum cirrhifolium | मेदा | Meda |
| महामेदा | Polygonatum multiflorum | महामेदा | Solomon’s Seal. |
| गुडूची | Tinospora cordifolia | गिलोय | Heart-leaved moonseed |
| कर्कटशृङ्गी 1 | Pistacia integerrima | काक्रसिंगी / ककर | Kakkar |
| कर्कटशृङ्गी 2 | Rhus semialata | काक्रसिंगी | Japanese Wax tree, Wild Varnish tree. |
| वंशलोचन / तुगाक्षीरी | Bambusa bambos | बंशलोचन | Spiny or Thorny Bamboo. |
| पद्मक | Prunus cerasoides | पद्माख, | Wild Himalayan Cherry, Bird Cheery. |
| प्रपौण्डरीक | |||
| रुद्धि | Habenaria intermedia | ऋद्धि/वृद्धि | Ruddhi/Vruddhi |
| वृद्धि | Habenaria intermedia | ऋद्धि/वृद्धि | Ruddhi/Vruddhi |
| द्राक्षा | Vitis vinifera | काला किस्मिस्/द्राक् | Wine Grape, European Grape. |
| जीवन्ती 1 | Leptadenia reticulata | डोडी | Leptadenia |
| जीवन्ती 2 | Holostemma annularis | अर्कपुष्पी | Adavathian |
| यष्टिमधु | Glycyrrhiza glabra | मुल्हेटी | Licorice, Liquorice |
Above listed medicines cure Bleeding daisthesis, Pitta and Vata dosha, and increase Kapha dosha.
These drugs have following actions.
1.Prolongs good life
2.Nourishing
3.Aphrodisiac
4.Galactogogue
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|