गन्ध तैलम् - 1 - Gandha Tailam - 1

Scientific Name: गन्ध तैलम् - 1 - Gandha Tailam - 1

Hindi Name: गन्ध तैलम् - 1 - Gandha Tailam - 1

English Name: Gandha Tailam - 1

Category: Combination Products

Sub-Category: तैलम् - Tailam - Medicated oil

Brief Description

अ.सं.उ.३२/३२

कृष्णास्तिलान् विरजसो दृढवस्त्रबद्धान्  सप्तक्षपा वहति वारिणि वासयेत |
संशोषयेदनुदिनं प्रतिसार्य चैनान्  क्षीरे तथैव मधुकक्वथिते च तोये |
पुनरपि पीतपयस्कांस्तान् पूर्ववदेव शोषितान् बाढम् | विगततुषानरजस्कान् सञ्चूर्ण्य विचूर्णितिर्युञ्ज्यात्|
नलदवालकलोहितयष्टिका  नखमिसिप्लवकुष्ठबलात्रयैः|
अगरुकुङ्कुमचन्दनसारिवा सरलसर्जरसामरदारुभिः|
पद्मकादिगणोपेतैस्तिलपिष्टं ततश्च तत् | समस्तगन्धभैषज्यसिद्धदुग्धेन पीडयेत्|
शैलेयरास्नाशुमतीकशेरुकालानुसारीनतपत्रलोध्रैः|
सक्षीरशुक्लैः सपयः सदूर्वैः तैलं पचेत्तन्नलदादिभिश्च|
गन्धतैलमिदमुत्तममस्थिस्थैर्यकृज्जयति चाशु विकारान्|
वातपित्तजनितानतिवीर्यं व्यापिनोऽपि विविधैरुपयोगैः||४२||

 

कृष्णाम्स्तिलानित्यादिना गन्धतैलमाह| तिलानाम् दिवा शोषणं रात्रौ वहति प्रवहति वारिणि पानीये वस्त्रबद्धानां वासनमिति सप्तरात्रम्| ततः क्षीरे प्रतिसारणं शोषणं च| ततो मधुयष्टीजले प्रतिसारणं पुनः शोषणम्| पुनरपि क्षीरे भावनम्| ततः संशोष्यावचूर्णनम्| ततो नलदादिचूर्णैः संयोजनम्| ततः सर्वगन्धद्रव्य सिद्धक्षीरेण पीडनम्| ततस्तस्य तैलस्यैर्तैर्नलदादिभिः शैलेयादिभिश्च सह पचनमिति गन्धतैलविधानम्| नलदं मांसी उशीरं वा| बालकं जलम्| लोहितयष्टिका मञ्जिष्ठा| मिसिः शतपुष्पा| प्लवङ्कैवर्ती मुस्तकम्| बलात्रयं बला अतिबला श्वेतबला च| पद्मकादिगणः शोधनादिगणोक्तः| सर्जो देवधूपः| रसो निर्यासः| अमरदारु देवकाष्ठम्| क्षीरशुक्ला क्षीरविदारी| शैलेयं शिलाजतु| कशेरु प्लवम्| कालानुसारी तुम्बुरुः| नतं तगरम्| पत्रं गन्धपत्रम्| इदं नाम्ना गन्धतैलम्| उत्तमं श्रेष्ठमस्थ्नां स्थर्यकृत्| एतच्चातिवीर्यं व्यापिनोऽपि वातपित्ताजनितान् विकारान् विविधैः पानादिभिरुपयोगैर्जयतीति| (विरजसो रजोरहितान् दृढवस्त्रबद्धान् दृढेन वस्त्रखण्डेन बद्धान् कृष्णतिलान् वहति प्रवाहयुक्ते जले सप्ताक्षपाः सप्तरात्रं वासयेत्| अत्र क्षपाशब्देन रात्रिरेव गृह्यते| एनान् तिलान् पुनः क्षीरे मधुकक्वथिते तोये च प्रतिसार्य निक्षिप्येत्यर्थः| चशब्दः समुच्चये| तथैव तद्वदेव सप्तसप्तक्षपा इत्यर्थः| अनुदिनमहन्यहनि परिशोषयेच्च| निशितोयादिनिक्षिप्तेष्वेकविंशतिदिनेष्वप्यातपे निक्षिप्य दिवा परिशोषयेदित्यर्थः| उक्तं च सौश्रुते-

रात्रौ रात्रौ तिलान् कृष्णान् वासयेदस्थिरे जले|

दिवा दिवा शोषयित्वा गवां क्षीरे च भावयेत्||

तृतीयं सप्तरात्रं तु भावयेन्मधुकाम्बुना|

ततः क्षीरं पुनः पीतान् विशुश्कांश्चूर्णयेद्भिषक|| इति|

पुनरपि पीतपयस्कान् क्षीरास्थितानित्यर्थः| पूर्ववदेव बाढमतिशयेन शोषितान्| विगततुषान् वीतत्वचः| अरजस्कानपगतरजसस्तान् कृष्णतिलान् सञ्चूर्ण्य चूर्णयित्वा विचूर्णितैः सूक्ष्मरजी कृतैर्नलदादिभिर्योजयेत्| नलदादिचूर्णं तिलचूर्णाद्दशांशं योज्यम्| तिलाद्दशांशं तिलपीडनेषु चूर्णं तु भैषज्यभवं प्रयुञ्ज्यात्| चूर्णेऽतिरिक्ते न तु तैलभवो न्यूने न भैषज्यफलं भवेच्च||

इत्युक्तत्वात्| ततोऽनन्तरं तं तिलपिष्टं समस्तगन्धभैषज्यसिद्धदुग्धेन समस्तैर्गन्धभैषज्यैश्चोरकवालकोशीरकुष्ठचन्दनादिगन्धद्रव्यैः सिद्धेन पयसा सह चक्रयन्त्रे पीडयेच्च| पीडनस्य तोयस्थाने पयो योज्यमित्यर्थः| पीडनोद्भूतं तं तैलं पुनः सक्षीरशुक्लैः क्षीरशुक्लासहितैः सदूर्वैर्दूर्वयोपेतैः शैलेयादिभिः पूर्वोक्तैर्नलदादिभिश्च सह सपयः पयोयुक्तं तैलाच्चतुर्गुणेन पयसा युक्तमित्यर्थः| उक्तं च सौश्रुते-'चतुर्गुणेन पयसा तत्तैलं विपचेद्भिषगि'ति| उत्तमं श्रेष्ठं इदं गन्धतैलाख्यं तैलमस्थिस्थैर्यकृत् पानाभ्यङ्गादिना अस्थ्नः स्थैर्य करोति| विविधैरुपयोगैः पानान्वासननस्याभ्यङ्गादिभेदैः प्रयोगविशेषैः वातपित्तजनितान् वातपित्तोत्थान् अतिवीर्यं अतिशयितमुत्कृष्टं वीर्यं यस्य तत् अतिक्रान्तमर्यादमित्यथ| यथा भवति तथा व्यापिनः सकलशरीरव्यापिनः विकारान् व्याधीनप्याशु न चिराज्जयति| गन्धतैलाख्येऽस्मिन्योगे वसन्ततिलकायौपच्छन्दसिकेन्द्रवज्रास्वागताख्यानि क्रमात् पञ्चवृत्तानि च)|| ४२||

Sl.No Raw Material Variant Ratio Quantity Required for 1000g Unit
modal-content
Rasa
Guna
VeeryaUshna veerya
VipakaMadhura
Prabhava
Anupanam
Sl.No. Disease Factor Name of the combination Form of the combination Reference Combination products Procedure
Disease Factors
Type Operator Value Unit Frequency Duration Comment
1

Basic Information

2

Main Complaints

3

History

4

General Examination

5

Systemic Examination

6

Ayurved


Respiratory System

1. Inspection
2. Palpation
4. Auscultation

Cardiovascular System

1. Inspection
2. Palpation
4. Auscultation

Gastrointestinal System

1. Inspection
4. Auscultation
5. Per rectal and perianal Examination
6. Endoscopic Findings
7. Colonoscopy Findings
8. MRCP Findings

Central Nervous System

1. Higher Mental function
2. Cranial Nerves
3. Motor System
4. Sensory System

Musculoskeletal System

1. Inspection
3. Special Tests

Integumentary System – Skin and Appendages

1. Inspection
2. Palpation
3. Special Tests

The visual system

Inspection of the eyes
Intra ophthalmic Pressure
Visual acuity
Visual Field
Refractive errors
Ophthalmoscopic examination

The ear

Inspection
Palpation
Otoscopic Examination
Hearing Tests
Vestibular Function Tests
Audiogram

The nose

Inspection
Palpation

The Reproductive System

1. Female Reproductive System
Breast
Inspection
Palpation
External genitalia and vagina and Cervix
Inspection
Palpation
Menstrual History
2. Obstetric Examination
3. Male Reproductive System
Inspection
Palpation

Lab Tests

Imaging studies

Biopsy / FNAC and other histopathological studies

Diagnosis

Disease Scores

Complications

Prognosis

Ashtasthana pareeksha – अष्टस्थान परीक्षा

दशविध परीक्षा – Dashvidha pariksha


Treatments

Results

1. Patient Name -
2. Diagnosis -
Parameters Ayurvedic Part Symptoms Signs Complications Lab tests Imaging Studies Disease Scores Prognosis Action
Before Treatment
After 15 Days

Company

Wholesaler of rock sugar, dry fruits & raw herbs in Udupi, Karnataka.

+91 9964584293
anaamayaherbals@gmail.com

Address

Udupi sweets building,
Opposite to mother of sorrows Church,
K M marga, Udupi,
Karnataka 576101

© Anaamaya Herbals 2026

Glowing
Pay