Brief Description
Shakhotaka is famous plant for lymphatic system disease spectrums
भावप्रकाश-पूर्वखण्ड-मिश्रप्रकरण - ६. वटादिवर्ग
शाखोटः पीतफलको भूतावासः खरच्छदः | शाखोटो रक्तपित्तार्शोवातश्लेष्मातिसारजित् ||५३||
पर्यायरत्नमाला
नागवल्लिका
पिशाचवृक्षः शाखोट ||६०३|| स्ताम्बुली नागवल्लिका ||६०४||
मदनपालनिघण्टु - ५. वटादिवर्ग
शाखोटः स्यात्पीतफलश्छागी क्षीरविनाशनः | शाखोटो वातरक्तास्रकफवातातिसारजित् ||४४||
राजनिघण्टु - ९. प्रभद्रादिवर्ग
शाखोटः स्याद्भूतवृक्षो गवाक्षी यूकावासी भूर्जपत्रश्च पीतः |
कौशिक्योऽजक्षीरनाशश्च सूक्तस्तिक्तोष्णोऽयं पित्तकृद्वातहारी ||१२३||
सरस्वतीनिघण्टु - १. महावृक्षवर्ग
शाखोटः पीतफलको गवाक्षी कर्कशच्छदः |४४|
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | तिक्त - Tikta - Bitter कषाय - Kashaya - Astringent |
|---|---|
| Guna | लघु गुणम् - Laghu Gunam - Drug property which induces lightness to body रूक्ष गुणम् - Ruksha Gunam - Drug action which imparts dryness |
| Veerya | Ushna veerya |
| Vipaka | Katu |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | कापाल कुष्ठम् - Kapala Kushtham - Skin disease spectrum with blackish red coloured, dry, Painful, thin lesions | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 2 | औदुम्बर कुष्ठम् - Oudumbara Kushtham - Disease spectrum characterized by skin lesions with red color, discolored hairs, pain, itching,- lepromatous Leprosy | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 3 | मण्डल कुष्ठम् (Mandala Kushtham) | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 4 | ऋष्यजिह्वा कुष्ठम् - Rushyajihva Kushtham | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 5 | पुण्डरीक कुष्ठम् (Pundarika kushtha, Skin disease spectrum with red bordered papules and plaques) | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 6 | सिध्म कुष्ठम् (Sidhma Kushtham) | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 7 | काकणक कुष्ठम् - Kakanaka Kushtham | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 8 | एक कुष्ठम् - Eka kushtham - Diseases with extenssive exfoliative desquamating skin disease with absence of sweating - Atopic dermatitis | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 9 | चर्माख्य कुष्ठम् - Charmakhya Kushtham - Diseases with thick, rough skin | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 10 | पामा (Pama, White/dull white/yellowish black | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 11 | विपादिका - Vipadika - Cracked Heel and Palm | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 12 | विस्फोटम् - Visphota, Disease spectrum with vesiculobullous formation, fever, burning sensation- Bullous Pemphigus, Herpes Zoster, Genital Herpes, Chicken pox, Dermatitis herpetiformis, Epidermolysis bullosa, Hand, foot and mouth disease) | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 13 | चर्मदल कुष्ठम् - Charmadala Kushtham | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 14 | अलसक कुष्ठ (Alasaka kushtha, Skin disease with itchy, reddish, papular knots all aver the body) | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 15 | दद्रु - Dadru - Skin Disease spectrum with elevated, reddish , pruritic papules arranged in circular manner. | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 16 | शतारु(Shataru, Skin disease with reddish discoloration, burning and painful ulcerations - Dry eczema) | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 17 | किटिभ (Kitibha, skin diseases with black disc | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 18 | विचर्चिका (Vicharchika, Skin disease characte | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 19 | वातरक्त (Vatarakta) | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 20 | अर्दितम् - Arditam - Disease spectrum with Facial paralysis, Bells palsy, Transient ischemic attack, Hemi Paresis | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 21 | उपदंशम् - Upadamsham - Disease spectrum with penile lesions | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 22 | श्लीपदम् - Shleepada - Disease spectrum with Progressive edema of the lower limb starting from groin to foot, fever and finally resulting in deformity with hard edema. | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 23 | करसुप्ति - Karasupti - Anesthesia or Hypoesthesia of hands - Hand Numbness | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 24 | सुप्तिः / सुप्तता - Supthi / Suptata - Numbness / Insensibility of any part of the body | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 25 | पक्षाघातः / एकाङ्ग रोगम् - Pakshaghata / Ekanga Rogam - Disease spectrum with hemiparesis, hemiplegia, Loss of strength in half side of the body | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 26 | मेदोरोग (Medoroga, Diseases associated with F | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 27 | नेत्ररोग (Netraroga, Eye diseases) | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | त्वक् - Tvak - Bark | शा.म.२/१३९-१४४ |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|