Brief Description
Drug which is used to induce vomiting
धन्वन्तरिनिघण्टु - १. गुडूच्यादिवर्ग
शणपुष्पी बृहत्पुष्पी सा चोक्ता शणघण्टिका | महाशणो माल्यपुष्पी वमनी कटुतिक्तका ||२२८||
शणपुष्पी रसे तिक्ता वमनी कफपित्तजित् | वातघ्नी कण्ठहृद्रोगमुखरोगविनाशिनी ||२२९||
धन्वन्तरिनिघण्टु - गणद्रव्यावलि
मदनेक्ष्वाकुजीमूतस्त्रपुसं कृतवेधनम् | धामार्गवोऽश्मन्तकश्च कोविदारो विषाणिकः |७|
शणपुष्पी तथा बिम्बी स्निग्धस्विन्नवतां ततः | श्रेष्ठमेतत्प्रयोक्तव्यं वमनं श्लेष्मरोगिणाम् |८|
कैयदेवनिघण्टु - १. ओषधिवर्ग
घण्टारवा माल्यपुष्पी शणपुष्पाल्पघण्टिका | घण्टापुष्पा बृहत्पुष्पी शणघण्टोरुपुष्पिका ||१००५||
शणपुष्पी च कटुका वामनी कफपित्तजित् |१००६|
निघण्टुशेष - २. गुल्मकाण्ड
घण्टारवायां स्यान्माल्यपुष्पिका शणघण्टिका |
अल्पघण्टा बृहत्पुष्पी शणपुष्पी महाशणः ||२७१||
निघण्टुशेषटीका व्याख्या (श्रीवल्लभगणि कृत)
घण्टेव रवोऽस्याः घण्टारवा, तस्याम्| माल्यमिव पुष्पाण्यस्या माल्यपुष्पी, के माल्यपुष्पिका| शणाकारा घण्टिकेव शणघण्टिका| अल्पा चासौ घण्टा च अल्पघण्टा| बृहन्ति पुष्पाण्यस्याः बृहत्पुष्पी, असत्काण्ड-प्रान्त- [सिद्ध. २.४.५६] इति ङीः| शणस्येव पुष्पाण्यस्याः शणपुष्पी, असत्काण्ड-प्रान्त- [सिद्ध. २.४.५६] इति ङीः| महांश्चासौ शणश्च महाशणः| आह च–
शणपुष्पी बृहत्पुष्पी स चोक्तः शणघण्टकः|
महाशणो माल्यपुष्पी वामनी कटुतिक्तका|| [धन्व. वर्ग १ श्लो. २००] इति|
शणपुष्पीनामानि| लोके तु घूघरु शेणहली इति वा प्रसिद्धिः||२७१||
भावप्रकाश-पूर्वखण्ड-मिश्रप्रकरण - ४. गुडूच्यादिवर्ग
शणपुष्पी स्मृता घण्टा शणपुष्पसमाकृतिः |
शणपुष्पी कटुस्तिक्ता वामिनी कफपित्तजित् ||२०८||
मदनपालनिघण्टु - १. अभयादिवर्ग
शणपुष्पी माल्यपुष्पी धावनी शणघण्टिका |
बृहत्पुष्पी स्वल्पघण्टा घण्टाशब्दा तु पुष्पिका ||२४२||
शणपुष्पी कटुः पित्तश्लेष्मजिच्छर्दि कारिणी |२४३|
राजनिघण्टु - ४. शताह्वादिवर्ग
शणपुष्पी बृहत्पुष्पी शणिका शणघण्टिका | पीतपुष्पी स्थूलफला लोमशा माल्यपुष्पिका ||६६||
शणपुष्पी रसे तिक्ता कषाया कफवातजित् | अजीर्णज्वरदोषघ्नी वमनी रक्तदोषनुत् ||६७||
द्वितीयाऽन्या सूक्ष्मपुष्पा स्यात्क्षुद्रशणपुष्पिका | विष्टिका सूक्ष्मपर्णी च बाणाह्वा सूक्ष्मघण्टिका |
शणपुष्पी क्षुद्रतिक्ता वम्या रसनियामिका ||६८||
तृतीयाऽन्या वृत्तपर्णी श्वेतपुष्पा महासिता |सा महाश्वेतघण्टी च सा महाशणपुष्पिका ||६९||
महाश्वेता कषायोष्णा शस्ता रसनियामिका | कुतूहलेषु च प्रोक्ता मोहनस्तम्भनादिषु ||७०||
सोढलनिघण्टु - नामसङ्ग्रह (प्रथम भाग) - १. गुडूच्यादिवर्ग
शणपुष्पी बृहत्पुष्पी माल्यपुष्पी च वामनी | पीतपुष्पः स्थूलफलः सशब्दोऽथ महाशणः ||२२९||
Beta-sitosterol
Linoleic Acid
Palmitic Acid
Stearic Acid
Lauric Acid
Oleic Acid
Linolenic Acid
Arachidic acid
Myristic acid
Ricinoleic acids
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | कटु - Katu - Pungent तिक्त - Tikta - Bitter |
|---|---|
| Guna | लघु गुणम् - Laghu Gunam - Drug property which induces lightness to body तीक्ष्णम् - Tikshnam - Drug action which irritates body by its Pungent quality उष्णं गुणम् - Ushna Gunam - Drug action which imparts heat रूक्ष गुणम् - Ruksha Gunam - Drug action which imparts dryness श्लक्ष्ण गुणम् - Shlakshna Gunam - Drug property which imparts smoothness द्रव गुणम् - Dravagunam - Drug action which imparts liquid state मृदु गुणम् - Mrudu Gunam - Drug action which imparts softness सर गुण - Saraguna - Drug action which imparts movement सूक्ष्म गुणम् - Sukshma Gunam - Drug property by virtue of which molecules of drug can eneter into minutetst spaces of body विशद गुणम् - Vishada Gunam - Drug action which cleanses the body |
| Veerya | Ushna veerya |
| Vipaka | Katu |
| Prabhava | वामकम् (Vamakam - Drug action which induces emesis or vomiting) |
| Anupanam | रोगोपशमन अनुपानम् - Anupana according to the diseases. | modal-content
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Adult Dosage | सूक्ष्म चूर्णम् - Sukshma Churnam - Fine Powder | <= | 3 | g | 1 times / day | 1 days | |
| Child Dosage | सूक्ष्म चूर्णम् - Sukshma Churnam - Fine Powder | <= | 1.5 | g | 1 times / day | 1 days |