Brief Description
कुङ्कुमं मदनी मुस्ता चतुर्जातं फलत्रिकम् । अभ्रमाकल्लकं धान्यं दाडिमं मरिचं कणा।।
यवानी तितडीकं च हिंगुजं धनसारकम् । तुबुरु तगरं तोयं लवङ्ग जातिपत्रिका।
समङ्गा पुष्करं श्यामा पद्मबीज तुगा शठी। तालीसं चित्रक मांसी जातीफलमुशीरकं ॥
बला नागवला माक्षी कुष्ठग्रंथिक माक्षिकाः । यावन्त्येतानि सर्वाणि तावन्मोचरसं ददेत् ॥
सर्वतुल्या सितायोज्या कर्षमात्रं तु भक्षयेत् । प्रभाते च निशादौ च भोजनान्ते विशेषतः ।।
सन्ध्याकाले तथा भोज्यं वाजीकरणमुत्तमम् ।अजीर्णं जरयत्याशु नष्टाग्नेश्वाग्निदीपनम् ॥
अशीतिवातजान् रोगान् चतुर्विंशतिपैत्तिकान् ।विंशतिश्लेष्मजांश्चैव हृल्लासश्छर्द्यरोचकम् ॥
पञ्चैव ग्रहणीदोषानतिसारं विशेषतः ।क्षयमेकादशं श्वासं कासं पश्चविधं तथा ।।
उदरव्याधिनाशं च मूत्रकृच्छ्रे गलग्रहम् । पुत्रं जनयते वन्ध्या सेव्यमाने तथौषधे ।।
सन्निपातातुरं चैव विस्फोटकभगन्दरम् । नेत्ररोगं शिरोरोगं कर्णरोगं हनुग्रहम् ।।
हृद्रोगं कण्ठरोगं च जानुजङ्घागतं तथा ।सर्वरोगविनाशाय चरकेण प्रभाषितम् ।।
केसर, कस्तूरी, नागरमोथा, चातुर्जातक (तेजपात, दालचीनी, इलायची और नागकेसर) त्रिफला, आकरकरा, अभ्रक भस्म, धनिया, अनारदाना, कालीमिर्च, पीपल, अजवायन, तितिडीक, हींग, कपूर, कुस्तुम्बरु, तगर, सुगन्धवाला, लौङ्ग, जावित्री, मजीठ, पोखरमूल, विधारा, कमलगट्टा, वंशलोचन, कपूरकचरी, तालीसपत्र, चीता, जटामांसी, जायफल, खस, बला (सबंटी] नागबला, सोनामक्खी भस्म, कूठ, पीपलामूल और रूपामक्खी भस्म । सब चीजें समान भाग, मोचरस सबके समान । मिश्री मोचरससे २ गुनी । यथा विधि चूर्ण बनावें।
इसे ११ तोलाकी मात्रानुसार प्रातः और सायंकाल और विशेषतः भोजनके अन्तमें सेवन करनेसे अजीर्ण, अग्निमांध, ८० प्रकारके बातज रोग, २४ प्रकारके पित्तरोग, २० प्रकारके कफजरोग, उबकाई, वमन, अरुचि, ५ प्रकारके ग्रहणीविकार, अतिसार, ११ प्रकारका क्षय, वास, ५ प्रकारकी खांसी, उदररोग, मूत्रकृच्छ्र, गलग्रह, वंध्यत्व, सन्निपात, विस्फोटक, भगन्दर, नेत्र रोग, शिरोरोग, कर्णरोग, हनुग्रह, हृद्रोग, कंठरोग, जानु और जंधागत व्याधियां आदि अनेक रोग नष्ट होते हैं । यह अत्यन्त वाजीकरण है।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | वृष्य/वाजीकरण (Vrushya/Vajikarana, Aphrodisiac) | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि/चूर्णाधिकारम् | |||
| 2 | अल्पाग्नि / मन्दाग्नि / अग्निमान्द्यम् / अग्निसादम् - Alpagni / Mandagni / Agnimandyam / Agnisadam - Spectrum of diseases with reduced appetite, digestion and assimilation | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि/चूर्णाधिकारम् | |||
| 3 | वातरोगम् /मरुत् रोगम् - Vata Rogam / Marut rogam - Disease spectrum of Movement diseases involving Musculoskeletal and Nervous System | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणी/चूर्ण प्रकरणम् | |||
| 4 | कफज व्याधि (Diseases associated with Kapha) | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्नप्रकरणम् | |||
| 5 | छर्दि - Chardi - Disease spectrum with vomiting | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्नप्रकरणम् | |||
| 6 | अरुचि / अरसज्ञता / अरोचकम् - Aruchi / Arasajnata / Arochakam - Hypogeusia / Loss of taste / Anorexia | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्नप्रकरणम् | |||
| 7 | दुस्तर ग्रहणी रोगम् (Dustara Grahani Rogam) | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्नप्रकरणम् | |||
| 8 | अतीसारः / अतिसारः / विड्भेदम् - Atisara / Vitbheda - Disease spectrum with excess liquid defecation or loose stools - Diarrhea | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्नप्रकरणम् | |||
| 9 | प्रसेकम् - Prasekam - Disease spectrum with nausea | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्नप्रकरणम् | |||
| 10 | श्वासम् - Shvasam - Disease Spectrum with difficulty breathing | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्नप्रकरणम् | |||
| 11 | कासः - Kasa - Disease spectrum with Cough | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्नप्रकरणम् | |||
| 12 | उदर रोगम् - Udara Rogam - Diseases with abdominal Distention due to Various Causes | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्नप्रकरणम् | |||
| 13 | मूत्रकृच्छ्र - Mutra kruchra - Disease spectrum of dysuria, oliguria | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्नप्रकरणम् | |||
| 14 | गलग्रह - Galagrah - Disease spectrum with difficulty to carry out normal functions of larynx and pharynx like respiration, swallowing | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्नप्रकरणम् | |||
| 15 | वन्ध्या - Vandhya - Female Infertility | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्नप्रकरणम् | |||
| 16 | अतिस्निग्धम् - Atisnigdham - Excessively unctuous / Excessive adiposity | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्नप्रकरणम् | |||
| 17 | विस्फोटम् - Visphota, Disease spectrum with vesiculobullous formation, fever, burning sensation- Bullous Pemphigus, Herpes Zoster, Genital Herpes, Chicken pox, Dermatitis herpetiformis, Epidermolysis bullosa, Hand, foot and mouth disease) | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्नप्रकरणम् | |||
| 18 | भगन्धर (Bhagandara, Anal fistula or diseases | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्नप्रकरणम् | |||
| 19 | क्षय रोगम् / राजयक्ष्मा / शोषम् - Kshaya Rogam / Rajayakshma / Shosham - Disease spectrum with progressive emaciation or cachexia | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्नप्रकरणम् | |||
| 20 | नेत्ररोग (Netraroga, Eye diseases) | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्नप्रकरणम् | |||
| 21 | शिरोरोगम् - Shirorogam - Disease spectrum with headaches | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्णप्रकरणम् | |||
| 22 | हनुग्रह/हनुस्तम्भम् - Hanugraha - Diseases spectrum with stiffness at Temporomandibular (TMJ) joint | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्णप्रकरणम् | |||
| 23 | हृद्रोग (Hrudroga, Diseases of heart) | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्णप्रकरणम् | |||
| 24 | जानुग्रह / जानुगत वात / जानुभेद / Janugraha / Janugata Vata - Knee Pain syndromes | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्णप्रकरणम् | |||
| 25 | गलरोगम्/कण्ठरोगम् (Galarogam/Kantha rogam) | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्णप्रकरणम् | |||
| 26 | कर्णरोग(Karna roga, Diseases of Ear) | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्णप्रकरणम् | |||
| 27 | जङ्घ् ऊरु पृष्ठ त्रिक गत वात ( Jangha Uru Prushtha, trika gata vata, Disease spectrums with pain, stiffness, numbness, loss of urinary control, neurogenic bladder, Cauda equina syndrome, Lumbosacral arthropathies, Sacroiliitis) | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्णप्रकरणम् | |||
| 28 | सकल रोगहरम् / सर्व रोगहरम् - Sakala Rogaharam / Sarva Rogaharam - Drug that can be prescribed for every disease | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि /चूर्णप्रकरणम् | |||
| 29 | अजीर्णम् / अविपाकम् - Ajeernam / Avipakam - Disease spectrum with Indigestion | कुंकुमादिचूर्णम् (Kumkumadi churnam) | योगचिन्तामणि/ चूर्ण प्रकरणम् |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|