Brief Description
कुलत्थाद्य घृतम् (२)
(ब. से. । ज्व. चि.)
कुलत्थकोलत्रिफला दशमूलयवान् पचेत् । द्विपलान् सलिलद्रोणे घृते पिष्ट्वाऽक्षकान् क्षिपेत्।।
पञ्चकोलसप्ताहा च वयस्थाहिंगुतुम्बुरु । शटी पुष्करमूलार्कमूलं प्रतिविषा वचा॥
किराततिक्तं मुस्तं च कर्कटाख्यां दुरालभाम् ।नक्तमालमुभे पाठे कटुका शिग्रु तेजनी ॥
सोमवल्कं द्विरजनी कटुकी कण्टकारिका ।पटोलनिम्बगोजिह्वा कम्बुका मदनो जटा॥
लवणानि पलांशानि क्षारान् अर्धपलोन्मितान् । प्रस्थं चाज्यस्य तत्सिद्धं दीपनं कफवातजित् ।।
हृत्प्लीह ग्रहणीगुल्म श्वासकासार्शसां हितम् । दीर्घज्वराभिभूतानां ज्वरिणाममृतोपमम् ॥
कुलथी, बेर, त्रिफला, दशमूल और जौ १० -१० तोला लेकर ३२ सेर पानीमें पकावें।
इस क्वाथ और नीचे लिखे कल्कके साथ २ सेर धी पकावें।
कल्क द्रव्य- पंचकोल (पीपल, पीपलामूल, चव, चीता, सोंठ) सतौना, ऋद्धि, हींग, तुंबुरू, कपूरकचरी, पोखरमूल, आककी जड़, अतीस,बच, चिरायता, नागरमोथा, काकड़ासींगी, धमासा, करंजवा, दो प्रकारके पाठे, कुटकी, सौंजना, माल कंगनी, बाबची, हल्दी, दारुहल्दी, कुटकी, कटेली, पटोलपत्र, नीम, बनगोभी, शंख, मैनफल और जटामांसी। प्रत्येक १२-१। तोला, पांचो लवण ५-५ तोला । यवक्षार, सज्जीखार और सुहागाकी खील २॥ २॥ तोला।
यह घृत दीपन, कफवात नाशक, हृदोग, तिल्ली, ग्रहणी, श्वास, खांसी और बवासीर नाशक है एवं पुराने बुखारमें अमृतके समान है।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | Ushna veerya |
| Vipaka | Madhura |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | दीपनम् - Deepanam - Eupeptic / Appetizer / stomachic / Metabolic rate accelerator | कुलत्थादि घृतम् - 2 - Kulatthadi Ghrutam - 2 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | व. से/ ज्वर चिकित्सा | ||
| 2 | वातकफज व्याधि (Vata kaphaja vyadhi) | कुलत्थादि घृतम् - 2 - Kulatthadi Ghrutam - 2 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | व. से/ ज्वर चिकित्सा | ||
| 3 | प्लीह रोगम् / प्लीहोदरम् / प्लीह वृद्धिः - Pliha Rogam / Pleehodaram / Pleeha Vruddhi - Disease spectrum with enlarged spleen | कुलत्थादि घृतम् - 2 - Kulatthadi Ghrutam - 2 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | व. से/ ज्वर चिकित्सा | ||
| 4 | हृद्रोग (Hrudroga, Diseases of heart) | कुलत्थादि घृतम् - 2 - Kulatthadi Ghrutam - 2 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | व. से/ ज्वर चिकित्सा | ||
| 5 | ग्रहणी रोगम् - Grahani rogam - Disease spectrum with altered digestion, absorption and excretion | कुलत्थादि घृतम् - 2 - Kulatthadi Ghrutam - 2 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | व. से/ ज्वर चिकित्सा | ||
| 6 | गुल्म रोगम् - Gulma Rogam - Disease spectrum with various Abdominal swellings / tumours/ Cysts | कुलत्थादि घृतम् - 2 - Kulatthadi Ghrutam - 2 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | व. से/ ज्वर चिकित्सा | ||
| 7 | श्वासम् - Shvasam - Disease Spectrum with difficulty breathing | कुलत्थादि घृतम् - 2 - Kulatthadi Ghrutam - 2 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | व. से/ ज्वर चिकित्सा | ||
| 8 | अर्शस् - Arshas - Diseases with swellings and tumours at anal canal | कुलत्थादि घृतम् - 2 - Kulatthadi Ghrutam - 2 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | व. से/ ज्वर चिकित्सा | ||
| 9 | जीर्ण ज्वरम् - Jirna jvaram - Spectrum of diseases with fever more than 12 days | कुलत्थादि घृतम् - 2 - Kulatthadi Ghrutam - 2 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | व. से/ ज्वर चिकित्सा | ||
| 10 | ज्वरघ्नम् - Jvaraghnam - Antipyretic / Febrifuge | कुलत्थादि घृतम् - 2 - Kulatthadi Ghrutam - 2 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | व. से/ ज्वर चिकित्सा | ||
| 11 | कासः - Kasa - Disease spectrum with Cough | कुलत्थादि घृतम् - 2 - Kulatthadi Ghrutam - 2 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | व. से/ ज्वर चिकित्सा |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|