Brief Description
भूनिम्बनिम्बत्रिफलापद्मकातिविषाकणाः|
मूर्वापटोलीद्विनिशापाठातिक्तेन्द्रवारुणीः|
सकलिङ्गवचास्तुल्या द्विगुणाश्च यथोत्तरम्|
लिह्याद्दन्तीत्रिवृद् ब्राह्मीश्चूर्णिता मधुसर्पिषा|
कुष्ठमेहप्रसुप्तीनां परमं स्यात्तदौषधम्|
वराकणाविडङ्गान् वा लिह्यात्तैलाज्यमाक्षिकैः||४१||
भूनिम्बादयो वचान्तास्तुल्यभागाश्चूर्णितास्तथा दन्तीत्रिवृद् ब्राह्मेश्च यथोत्तरद्विगुणाः सम्मिश्र्य चूर्णिता मधुसर्पिषा लिह्यात्| एतम्द्भूनिम्भदिकं ब्राह्मयन्तं कुष्ठादीनां परममौषधं स्यात्| भूनिम्बः किराततिक्तकम्| कणा पिप्पली| द्वे निशे द्विहरिद्रे| तिक्ता कटुका| इन्द्रवारुणी एन्द्री प्रसिद्धा| अङ्गानां प्रसुप्तिरिव प्रसुप्तिरचैतन्यम्| कुष्ठी वरादीन् वा तैलादिभिर्लिह्यात्|| ४१||
स०-भूनिम्बादयस्तुल्या दन्त्यादयश्च यथोत्तरं द्विगुणाश्चूर्णिता मधुसर्पिषा लिह्यात्| कुष्ठादीनामेतत् परमं भेषजम्|
चिरायता, नीमकी छाल, हर्र, बहेड़ा, आमला, पद्मक, अतीस, पीपल, मूर्वा, पटोल, हल्दी, दारुहल्दी, पाठा, कुटकी, इन्द्रायणकी जड़, इन्द्रजो और बच १-१ भाग, दन्ती २ भाग, निसोत ४ भाग और ब्राह्मी ८ भाग लेकर कूट छानकर चूर्ण बनावें।
इसे शहद और घीके साथ सेवन करनेसे कुष्ठ, प्रमेह और सुप्ति (सुन्नबहरी ) रोग नष्ट होता है । इन रोगांकी यह एक उत्तम औषध है।
( मात्रा--३-४ माशे । )
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | कुष्ठम् - Kushtha | भूनिम्बादि चूर्णम् (Bhunimbadi churnam) | अ. सं. चि. २१ / ४१,अ. हृ. चि. १९ / ३४ | |||
| 2 | प्रमेहः - Prameha - Disease spectrum with increased urgency, frequency and quantity and altered quality of urine | भूनिम्बादि चूर्णम् (Bhunimbadi churnam) | अ. सं. चि. २१ / ४१,अ. हृ. चि. १९ / ३४ | |||
| 3 | सुप्तिः / सुप्तता - Supthi / Suptata - Numbness / Insensibility of any part of the body | भूनिम्बादि चूर्णम् (Bhunimbadi churnam) | अ. सं. चि. २१ / ४१,अ. हृ. चि. १९ / ३४ |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|