Brief Description
Purgative ghee which is nootropic and cures psychiatric spectrum of diseases, epileptic form of diseases, different skin diseases, fertility inducer.
अष्टाङ्गहृदयम्, उत्तरस्थानम् - ६. उन्मादप्रतिषेधाध्यायः
अष्टाङ्गसङ्ग्रहः, उत्तरस्थानम् - ९. उन्मादप्रतिषेधः
गदानिग्रहम् -
द्वौ प्रस्थौ स्वरसाद् ब्राह्मया घृतप्रस्थञ्च साधितम्| व्योषश्यामात्रिवृद्बिम्बीशङ्खपुष्पीनृपद्रुमैः|
ससप्तलाकृमिहरैः कल्कितैरक्षसम्मितैः| पलवृद्ध्या प्रयुञ्जीत परं मात्राचतुष्पलम्|
उन्मादकुष्ठापस्मारहरं वन्ध्यासुतप्रदम्| वाक्यस्वरस्मृतिमेधाकृद्धन्यं ब्राह्मीघृतं स्मृतम्||१७||
शशिलेखा व्याख्या (इन्दु कृत)
ब्राह्मयाः स्वरसात् प्रस्थद्वयं चतुःषष्टिपलानि घृतप्रस्थं द्वात्रिंशत्पलानि कर्षप्रमाणैः कल्कितैर्व्योषादिभिः साधितं ब्राह्मीघृतसंज्ञमेतत् पलवृद्ध्या दिने दिने पलप्रमाणवृद्ध्या प्रयुञ्जीत| परमुत्कृष्टा मात्रा चतुष्पलं पलचतुष्टयम्| तद्घृतमुन्मादादिहरं वन्ध्यायाः सुतप्रदं वागादिकृद् धन्यं भाग्यकरं स्मृतमाचार्यैः
||१७||
सर्वाङ्गसुन्दरी व्याख्या
ब्राह्मीस्वरसात्प्रस्थद्वयं घृतस्य प्रस्थं व्योषादिभिः कार्षिकै रजीकृतैः पक्वं पलवृद्ध्या-पलं प्रथमेऽह्नि द्विपलं द्वितीयेऽह्नि त्रिपलं तृतीयेऽह्नि चतुष्पलं चतुर्थेऽह्ने ततः परं चतुष्पलमित्येवं, प्रयुञ्जीत| तच्चोन्मादादिजिद्वन्ध्यासुतप्रदं वागादिकृच्छिवं च ब्राह्मीघृतं स्मृतम्|
ब्राह्मीका स्वरस ४ सेर, घी २ सेर और १ - १ तोला सोंठ, मिर्च, पीपल, काली निसोत,बिम्बी,शंखपुष्पी, अमलतासकी छाल, सातलाकी छाल और बायबिडंगका कल्क तथा ८ सेर पानी, एकत्र मिलाकर पकायें । जब घृत मात्र शेष रह जाय तो छान लें।
इसे ५ तोलेकी मात्रासे सेवन करना प्रारम्भ करें और धीरे धीरे २० तोले तक मात्रा बढ़ा दें।इसके सेवनसे उन्माद, कुष्ठ और अपस्मारका नाश होता तथा वाचाशक्ति, स्वर, स्मृति और मेधाकी वृद्धि होती है एवं वन्ध्या स्त्रीको पुत्रप्राप्ति होती है । (व्यवहारिक मात्रा-१ से २ तोले तक)
| Serial Number | Samskruta Name | Scientific name | Hindi Name | English Name | Quantity for 1000 ml | Units | Ratio |
ब्राह्मीका स्वरस ४ सेर, घी २ सेर और १ - १ तोला सोंठ, मिर्च, पीपल, काली निसोत,बिम्बी,शंखपुष्पी, अमलतासकी छाल, सातलाकी छाल और बायबिडंगका कल्क तथा ८ सेर पानी, एकत्र मिलाकर पकायें । जब घृत मात्र शेष रह जाय तो छान लें। |
|||||||
| Drava Dravya - Liquid Drug | |||||||
| 1 | मण्डूकपर्णी / ब्राह्मी - 1 - स्वरसम् - Mandukaparni / Brahmi - 1 - Svarasam | Centella asiatica | मण्डूकपर्णी / ब्राह्मी - 1 - स्वरस - Mandukaparni / Brahmi - 1 Svaras | Asiatic Pennywort / Indian Pennywort / Gotukala - Whole plant Juice | 2000 | g | 64 |
| Sneha Dravya - UnctousDrug | |||||||
| 2 | घृतम् - Ghrutam | घी - Ghee | Ghee - Clarified Butter | 1000 | g | 32 | |
| Kalka dravya - Drugs for herbal paste | |||||||
| 3 | नागर / शुण्ठी मूलम् - Nagara / Shunthi Mulam | Zingiber officinale | सोंठ - Sonth | Ginger - Dry Tubers | 31.25 | g | 1 |
| 4 | मरिच / ऊषण बीजम् - Maricha / Ushana Beejam | Piper nigrum | कालामिर्च के बीज - Kalamirch ke Beej | Black Pepper - Dried Fruit | 31.25 | g | 1 |
| 5 | पिप्पली / मागधी / उपकुल्या / कणा / कृष्णा फलम् - Pippali / Magadhi / Upakulya/ Kana / Krushna Phalam | Piper longum | बढी पिप्पली - Badhi Pippali | Indian Long Pepper / Joborandi - Dried Fruit | 31.25 | g | 1 |
| 6 | पालिन्दी / श्यामा त्रिवृत् मूलम् - Palindi / Shyama Trivrut Mulam | Operculina turpethum | काला निशोत् की जड | Transparent Wood Rose, White day glory, Indian jalap | 31.25 | g | 1 |
| 7 | बिम्बी / तुण्डी / तुण्डिकेरि मूलम् - Bimbi / Tundi / Tundikeri Mulam | Coccinia indica | कुंदुरी / कुंदरू कि जड - Kunduri / Kunduru ki Jad | Ivy-Gourd - Roots | 31.25 | g | 1 |
| 8 | श्वेत शंखपुष्पम् / श्वेत अपराजिता / महाश्वेता मूलम् - Shveta Shankhapushpam / Shveta Aparajita / Mahashveta Mulam | Clitoria ternatea | सफेद अपराजिता जड | Butterfly Pea, Winged- leaved Clitoria, Mezereon - White Varient Roots | 31.25 | g | 1 |
| 9 | आरग्वध फलमज्जा - Aragvadha Phalamajja | Cassia fistula | आमलतास गुद्दी - Amalatas guddi | Indian Laburnum, Purging Cassia, Golden Shower - Fruit pulp | 31.25 | g | 1 |
| 10 | सप्तला - 1 / चर्मकषा - 1 / बहुफेनिला - 1 मूलम् - Saptala - 1 / Charmakasha - 1 / Bahuphenila - 1 - Mulam | Euphorbia tirucalli | उंगली थौर / बर्की सेहुण्ड / बर्की थुहार / जंग्ली थुहार की जड - Ungli thuhar / Barki-sehund / Barki-thohar / Jangli-thuhar ki Jad | Pencil Tree, Aveloz, Indian tree spurge, Naked lady, Pencil cactus, Milk bush - Roots | 31.25 | g | 1 |
| 11 | विडङ्ग फलम् - Vidanga Phalam | Embelia ribes | बावोबरंग / बायुविडंग के फल - Baobarang / Bayuvidanga ke Phal | Embelia - Fruits | 31.25 | g | 1 |
| Serial No | Samskruta Name | Description | Anupanam |
| 1 | उन्माद - Unamda | Psychiatric diseases with personality disorders | |
| 2 | कुष्ठ - Kushtha | Disease spectrum with altered skin textures and sensations | |
| 3 | अपस्मारम् - Apasmaram | Disease spectrum with convulsions and transient amnesia | |
| 4 | वन्ध्या - Vandhya | Female Infertility | |
| 5 | स्वर्यम् - Svaryam | Pharmacological action which improves voice quality | |
| 6 | वाक् कृत् - Vak Kruth | Drug action which stimulates production of speech | |
| 7 | स्मृतिकरम् - Smrutikaram | Drug action which enhances Memory power | |
| 8 | मेधा जननम् - Medha Jananam | Drug action which enhances intellect | |
| 9 | मेधा वर्धनम् - Medha Vardhanam | Pharmacological action which improves power of comprehension | |
| 10 | धन्यम् - Dhanyam | Mystic Property which gives Wealth |
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | तिक्त - Tikta - Bitter कषाय - Kashaya - Astringent |
|---|---|
| Guna | लघु गुणम् - Laghu Gunam - Drug property which induces lightness to body तीक्ष्णम् - Tikshnam - Drug action which irritates body by its Pungent quality उष्णं गुणम् - Ushna Gunam - Drug action which imparts heat स्निग्ध गुणम् - Snigdha Gunam - Drug action which imparts unctuousness श्लक्ष्ण गुणम् - Shlakshna Gunam - Drug property which imparts smoothness द्रव गुणम् - Dravagunam - Drug action which imparts liquid state मृदु गुणम् - Mrudu Gunam - Drug action which imparts softness सर गुण - Saraguna - Drug action which imparts movement सूक्ष्म गुणम् - Sukshma Gunam - Drug property by virtue of which molecules of drug can eneter into minutetst spaces of body विशद गुणम् - Vishada Gunam - Drug action which cleanses the body |
| Veerya | Ushna veerya |
| Vipaka | Katu |
| Prabhava | उन्मादहरम् - Unmadaharam - Drugs which cure psychiatric disease spectrum |
| Anupanam | उष्ण जलम् - Ushna Jalam - Hot Water | modal-content
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | उन्मादम् - Unmadam - Disease spectrum with altered mental health of a person | ब्राह्मी घृतम् - 7 - Brahmi Ghrutam - 7 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | ग. नि. । घृता.; अ. ह । उ. अ. ६, अ.सं.उ.९/१७ | ||
| 2 | अपस्मार (Apasmara, seizure diseases with alte | ब्राह्मी घृतम् - 7 - Brahmi Ghrutam - 7 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | ग. नि. । घृता.; अ. ह । उ. अ. ६, अ.सं.उ.९/१७ | ||
| 3 | वन्ध्या - Vandhya - Female Infertility | ब्राह्मी घृतम् - 7 - Brahmi Ghrutam - 7 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | ग. नि. । घृता.; अ. ह । उ. अ. ६, अ.सं.उ.९/१७ | ||
| 4 | वाक् प्रवर्तनम् (Vak Pravartanam - Induces Speech capacity) | ब्राह्मी घृतम् - 7 - Brahmi Ghrutam - 7 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | ग. नि. । घृता.; अ. ह । उ. अ. ६, अ.सं.उ.९/१७ | ||
| 5 | स्वर्य (Svarya, Voice melody enhancer) | ब्राह्मी घृतम् - 7 - Brahmi Ghrutam - 7 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | ग. नि. । घृता.; अ. ह । उ. अ. ६, अ.सं.उ.९/१७ | ||
| 6 | स्मृतिकरम् - Smrutikaram - Memory enhancer | ब्राह्मी घृतम् - 7 - Brahmi Ghrutam - 7 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | ग. नि. । घृता.; अ. ह । उ. अ. ६, अ.सं.उ.९/१७ | ||
| 7 | मेध्य रसायनम् - Medhya Rasayanam - Intellect promoting | ब्राह्मी घृतम् - 7 - Brahmi Ghrutam - 7 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | ग. नि. । घृता.; अ. ह । उ. अ. ६, अ.सं.उ.९/१७ | ||
| 8 | धन्यम् (Dhanyam, accumulation of money) | ब्राह्मी घृतम् - 7 - Brahmi Ghrutam - 7 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | ग. नि. । घृता.; अ. ह । उ. अ. ६, अ.सं.उ.९/१७ | ||
| 9 | कुष्ठम् - Kushtha | ब्राह्मी घृतम् - 7 - Brahmi Ghrutam - 7 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | ग. नि. । घृता.; अ. ह । उ. अ. ६, अ.सं.उ.९/१७ |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Adult Dosage | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | <= | 200 | ml | 1 times / day | 15 days | |
| Child Dosage | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | <= | 100 | ml | 1 times / day | 15 days |