Brief Description
Celebrated prescription in the field of nootropics.
चरकसंहिता, चिकित्सास्थानम् - १०. अपस्मारचिकित्सितम्
अष्टाङ्गसङ्ग्रहः, उत्तरस्थानम् - १०. अपस्मारप्रतिषेधः
अष्टाङ्गहृदयम्, उत्तरस्थानम् - ७. अपस्मारप्रतिषेधाध्यायः
बृहन्निघण्टु रत्नाकर / अपस्मारम्, निघण्टु. रत्नाकर/ अपस्मारम्
वृन्द माधवम् / अपस्मारम्, योगरत्नाकर / अपस्मारम्
रस रत्नाकर / अपस्मारम्, वङ्गसेन संहिता / अपस्मारम्
भावप्रकाशः/ मध्यम खण्डम् / अपस्मारम्
चक्रदत्तम् / वातव्याधि, बृहत् योग तरङ्गिणी /तरङ्ग /८५
वैद्य मनोरमा / पटल १५ / ८ योग चिन्तामणि। घृताधिकार अध्यायम् ५
हारीत संहिता
ब्राह्मीरसवचाकुष्ठशङ्खपुष्पीशृतं घृतम् | पुराणं मेध्यमुन्मादालक्ष्म्यपस्मारपाप्मजित्||१३||
आयुर्वेददीपिका व्याख्या (चक्रपाणिदत्त कृत)
ब्राह्मीत्यादौ पुराणमिति घृतविशेषणं, तेन पुराणं घृतमत्र साध्यं भवति|
शशिलेखा व्याख्या (इन्दु कृत)
ब्राह्मीरसादिभिः शृतं पुराणं घृतं मेध्यादिगुणम् | ब्राह्मीरसे कल्कितैर्वचादिभिः सिद्धं पुराणं घृतं मेध्यं मेधायै हितं उन्मादादिजिच्च| अलक्ष्मीः अश्रीः || १३||
सर्वाङ्गसुन्दरी व्याख्या
ब्राह्म्यादिभिः पुराणं सर्पिः पक्वं मेध्यमुन्मादादिजित्|
| Serial Number | Samskrutha Name | Scientific name | Hindi Name | English Name | Quantity for 1000ml | Units | Ratio |
ब्राह्मीके रस और बच, कूठ तथा शंखपुष्पीके कल्कसे सिद्ध पुराना घृत उन्माद, ग्रह,दारिद्र्यता, पाप और अपस्मारको नष्ट करता है। नोट - पाककी उत्तमताके लिये ८ सेर पानी भी डालना चाहिये । |
|||||||
| द्रवद्रव्यम् - Liquid Drugs | |||||||
| 1 | मण्डूकपर्णी / ब्राह्मी - 1 - स्वरसम् - Mandukaparni / Brahmi - 1 - Svarasam | Centella asiatica | मण्डूकपर्णी / ब्राह्मी - 1 - स्वरस - Mandukaparni / Brahmi - 1 Svaras | Asiatic Pennywort / Indian Pennywort / Gotukala - Whole plant Juice | 4000 | g | 48 |
| 2 | जलम् - Jalam | H2O | पानी - Pani | Water | 4000 | g | 48 |
| स्नेह द्रव्यम् - Snehadravyam - Unctous Drug | |||||||
| 3 | घृतम् - Ghrutam | घी - Ghee | Ghee - Clarified Butter | 1000 | g | 12 | |
| कल्क द्रव्यम् - kalka Dravyam - Drugs of Herbals Paste | |||||||
| 4 | वचा मूलम् - Vacha Mulam | Acorus calamus | बच की जड - Bach ki Jad | Sweet flag - Roots | 83.33333333 | g | 1 |
| 5 | श्वेत शंखपुष्पम् / श्वेत अपराजिता / महाश्वेता मूलम् - Shveta Shankhapushpam / Shveta Aparajita / Mahashveta Mulam | Clitoria ternatea | सफेद अपराजिता जड | Butterfly Pea, Winged- leaved Clitoria, Mezereon - White Varient Roots | 83.33333333 | g | 1 |
| 6 | कुष्ठ मूलम् - Kushtha Mulam | Saussurea lappa /Saussurea costus | कूठ की जड - Kooth ki Jad | Indian costus Roots | 83.33333333 | g | 1 |
| Serial No | Samskruta Name | Description | Anupanam |
| 1 | मेधा जननम् - Medha Jananam | Drug action which enhances intellect | |
| 2 | मेधा वर्धनम् - Medha Vardhanam | Pharmacological action which improves power of comprehension | |
| 3 | उन्माद - Unamda | Psychiatric diseases with personality disorders | |
| 4 | अलक्ष्मीघ्नम् - Alakshmighnam | Mystical action which brings down poverty | |
| 5 | अपस्मारम् - Apasmaram | Disease spectrum with convulsions and transient amnesia | |
| 6 | पापघ्नम् - Papaghnam | Drug action which wipes off sins |
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | तिक्त - Tikta - Bitter कषाय - Kashaya - Astringent |
|---|---|
| Guna | लघु गुणम् - Laghu Gunam - Drug property which induces lightness to body तीक्ष्णम् - Tikshnam - Drug action which irritates body by its Pungent quality उष्णं गुणम् - Ushna Gunam - Drug action which imparts heat स्निग्ध गुणम् - Snigdha Gunam - Drug action which imparts unctuousness श्लक्ष्ण गुणम् - Shlakshna Gunam - Drug property which imparts smoothness द्रव गुणम् - Dravagunam - Drug action which imparts liquid state मृदु गुणम् - Mrudu Gunam - Drug action which imparts softness स्थिर गुणम् - Sthira Gunam - Drug action which imparts stability सर गुण - Saraguna - Drug action which imparts movement सूक्ष्म गुणम् - Sukshma Gunam - Drug property by virtue of which molecules of drug can eneter into minutetst spaces of body विशद गुणम् - Vishada Gunam - Drug action which cleanses the body |
| Veerya | Ushna veerya |
| Vipaka | Madhura |
| Prabhava | अपस्मारहरम् - Apasmaraharam - Anti epileptic |
| Anupanam | उष्ण जलम् - Ushna Jalam - Hot Water | modal-content
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | मेध्य रसायनम् - Medhya Rasayanam - Intellect promoting | ब्राह्मी घृतम् - 7 - Brahmi Ghrutam - 7 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | व. से.; वृ. नि. र.; वृ. मा.; यो.र.; र.र.। अपस्मा.; भा. प. | म. ख. अपस्मा.; च. द. । वातव्या.; वृ. यो. त.। त. ८५; वै. म. र. । पट. १५; च. | ||
| 2 | उन्मादम् - Unmadam - Disease spectrum with altered mental health of a person | ब्राह्मी घृतम् - 7 - Brahmi Ghrutam - 7 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | व. से.; वृ. नि. र.; वृ. मा.; यो.र.; र.र.। अपस्मा.; भा. प. | म. ख. अपस्मा.; च. द. । वातव्या.; वृ. यो. त.। त. ८५; वै. म. र. । पट. १५; च. | ||
| 3 | धन दारिद्र्य (dhana daridrya ) (poverty) | ब्राह्मी घृतम् - 7 - Brahmi Ghrutam - 7 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | व. से.; वृ. नि. र.; वृ. मा.; यो.र.; र.र.। अपस्मा.; भा. प. | म. ख. अपस्मा.; च. द. । वातव्या.; वृ. यो. त.। त. ८५; वै. म. र. । पट. १५; च. | ||
| 4 | पापघ्नम् (Papaghnam) | ब्राह्मी घृतम् - 7 - Brahmi Ghrutam - 7 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | व. से.; वृ. नि. र.; वृ. मा.; यो.र.; र.र.। अपस्मा.; भा. प. | म. ख. अपस्मा.; च. द. । वातव्या.; वृ. यो. त.। त. ८५; वै. म. र. । पट. १५; च. | ||
| 5 | अपस्मार (Apasmara, seizure diseases with alte | ब्राह्मी घृतम् - 7 - Brahmi Ghrutam - 7 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | व. से.; वृ. नि. र.; वृ. मा.; यो.र.; र.र.। अपस्मा.; भा. प. | म. ख. अपस्मा.; च. द. । वातव्या.; वृ. यो. त.। त. ८५; वै. म. र. । पट. १५; च. |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Adult Dosage | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | <= | 100 | ml | 1 times / day | 365 days | |
| Child Dosage | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | <= | 50 | ml | 1 times / day | 365 days |