Brief Description
(भै. र; च. द.; वृ. मा । वात.)
शतावरी चांशुमती पृश्निपर्णी शठी वचा। एरण्डस्य च मूलानि बृहत्योः पूतिकस्य च ।।
गवेघुकस्य मूलानि तथा सहचरस्य च । एषां दशपलान्भागाञ्जलद्रोणे विपाचयेत् ।।
पादावशेषे पूते च गर्भञ्चैनं निधापयेत् । पुनर्नवा वचा दारु शताह्वा चन्दनागुरुः ।।
शैलेयं तगरं कुष्ठमेला मांसी स्थिरा बला। अश्वाह्वा सैन्धवं रास्ना पलार्द्धानि च योजयेत्।।
गव्याजपयसोः प्रस्थौ द्वौ द्वावत्र प्रदापयेत् । शतावरीरसप्रस्थं तैलप्रस्थं विपाचयेत् ॥
अस्यतैलस्य पक्वस्य शृणु वीर्यमतः परम् । अश्वानां वातभग्नानां कुञ्जराणां नृणां तथा ॥
तैलमेतत्प्रयोक्तव्यं सर्ववातनिवारणम् । अपुमांश्च नरः पीत्वा निश्चयेन दृढो भवेत् ।।
गर्भमश्वतरी विन्द्यात्किं पुनर्मानुषी तथा । हृच्छूलं पार्श्वशूलञ्च तथैवार्धावभेदकम् ।।
अपचीं गण्डमालाञ्च वातरक्तं हनुग्रहम् । कामलापाण्डुरोगञ्च अश्मरीञ्चापि नाशयेत् ॥
तैलमेतद्भगवता विष्णुना परिकीर्तितम् । नारायणमिदं ख्यातं वातान्तकरणं मतम् ।।
शतावर, शालपर्णी, पृश्निपर्णी, कचूर, बच, अरण्डमूल, कटेली, कटेला, करञ्जकी जड़, अतिबला ( कंघी) की जड़ और कटसरैयाकी जड़ । हरेक १०-१० पल ( ५०-५० तोले ) लेकर सबको यवकुटा करके ३२ सेर पानीमें पकावें । जब ८ सेर पानी शेष रह जाय तो छानकर उसमें ४-४ सेर गाय और बकरीका दूध, २ सेर शतावरका रस, २ सेर दूध, २ सेर तैल और नीचे लिखा कल्क मिलाकर पकावें । जब पानी जल जाय तो तैलको छान लें।
कल्क-पुनर्नवा, बच, देवदारु, सोया, सफेद चन्दन, अगर, छरीला, तगर, कूठ, इलायची, जटामांसी, शालपर्णी, बला (खरैटी), असगन्ध, सेंधानमक और रास्ना । हरेक २॥२॥ तोले लेकर चूर्ण कर लें। यह तैल घोड़े, हाथी और मनुष्यों के वात विकारोंको नष्ट करता है । इसे पीने से पुरुषत्व हीन मनुष्य पौरुष युक्त हो जाता है, वन्ध्याको पुत्रकी प्राप्ति होती है। इसके अतिरिक्त यह हृदयशूल, पार्श्वशूल, अर्धावभेदक ( आधासीसी ), अपची, गण्डमाला, वातरक्त, हनुग्रह, कामला, पाण्डु और अश्मरी इत्यादि रोगोंको भी नष्ट करता है।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | भग्नम् - Bhagnam - Disease spectrum with Bone Fractures and Ligament tears. | महानारायण तैलम् -3 (Mahanarayana tailam -3) | भै. र; च. द.; वृ. मा /वातव्याधि | |||
| 2 | वातरोगम् /मरुत् रोगम् - Vata Rogam / Marut rogam - Disease spectrum of Movement diseases involving Musculoskeletal and Nervous System | महानारायण तैलम् -3 (Mahanarayana tailam -3) | भै. र; च. द.; वृ. मा /वातव्याधि | |||
| 3 | षण्ढत्वम् - Shandhatvam - Disease spectrum with Impotence associated with sexual Perversions | महानारायण तैलम् -3 (Mahanarayana tailam -3) | भै. र; च. द.; वृ. मा /वातव्याधि | |||
| 4 | हृत्शूलम् - Hrutshulam - Disease spectrum with cardiac pain | महानारायण तैलम् -3 (Mahanarayana tailam -3) | भै. र; च. द.; वृ. मा /वातव्याधि | |||
| 5 | वन्ध्या - Vandhya - Female Infertility | महानारायण तैलम् -3 (Mahanarayana tailam -3) | भै. र; च. द.; वृ. मा /वातव्याधि | |||
| 6 | अर्धावभेदकम् - Ardhavabhedakam - Disease spectrum with severe half headed pain, reduced sensual power of eyes and ears / Hemicrania | महानारायण तैलम् -3 (Mahanarayana tailam -3) | भै. र; च. द.; वृ. मा /वातव्याधि | |||
| 7 | अपची - Apachi - Diseases with long standing, nodules over the Body which inflame, open and secrete and new crop of nodules appear | महानारायण तैलम् -3 (Mahanarayana tailam -3) | भै. र; च. द.; वृ. मा /वातव्याधि | |||
| 8 | पार्श्व शूल / पार्श्वावमर्द - Parshva shula / Parshvavamarda - Pain around the ribcage and flanks | महानारायण तैलम् -3 (Mahanarayana tailam -3) | भै. र; च. द.; वृ. मा /वातव्याधि | |||
| 9 | वातरक्त (Vatarakta) | महानारायण तैलम् -3 (Mahanarayana tailam -3) | भै. र; च. द.; वृ. मा /वातव्याधि | |||
| 10 | गण्डमाला (Gandamala, Disease with multiple Tu | महानारायण तैलम् -3 (Mahanarayana tailam -3) | भै. र; च. द.; वृ. मा /वातव्याधि | |||
| 11 | हनुग्रह/हनुस्तम्भम् - Hanugraha - Diseases spectrum with stiffness at Temporomandibular (TMJ) joint | महानारायण तैलम् -3 (Mahanarayana tailam -3) | भै. र; च. द.; वृ. मा /वातव्याधि | |||
| 12 | कामला - Kamala - Disease spectrum with yellowish discolouration ok skin, sclera, nails, yellowish to red urine and feces, altered Sensorium, burning sensations, altered digestion, weakness, emaciation, lethargy, tastelessness | महानारायण तैलम् -3 (Mahanarayana tailam -3) | भै. र; च. द.; वृ. मा /वातव्याधि | |||
| 13 | पाण्डुरोगम् - Pandurogam - Disease spectrum with altered blood circulation and tissue perfusions and blood production | महानारायण तैलम् -3 (Mahanarayana tailam -3) | भै. र; च. द.; वृ. मा /वातव्याधि | |||
| 14 | अश्मरि - Ashmari - Diseases with Nephrolithiasis / Renal Calculi | महानारायण तैलम् -3 (Mahanarayana tailam -3) | भै. र; च. द.; वृ. मा /वातव्याधि | |||
| 15 | पशु वातरोग (Pashu Vata Rogam - Vataroga of animals) | महानारायण तैलम् -3 (Mahanarayana tailam -3) | भै. र; च. द.; वृ. मा /वातव्याधि |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|