Brief Description
द्रोणं पीलुरसस्य वस्त्रगलितं न्यस्तं हविर्भाजने
युञ्जीत द्विपलैर्मदामधुफलाख़र्जूरधात्रीफलैः|
पाठामाद्रिदुरालभाम्लविदुलव्योषत्वगेलोल्लकैः
स्पृक्काकोललवङ्गवेल्लचपलामूलाग्निकैः पालिकैः|
गुडपलशतरोजितं निवाते निहितमिदं प्रपिबंश्च पक्षमात्रात्|
निशमयति गुदाङ्कुरान् सुगुल्मा- ननलबलं प्रबलं करोति चाशु||१५०||
सर्वाङ्गसुन्दरी व्याख्या ( कृत)
स०-पीलुफलानां रसस्य द्रोणं वस्त्रपूतं सर्पिर्भाण्डे न्यस्तं मदादिभिर्द्विपलप्रमाणैः पाठादिभिश्च पालिकैर्युञ्जीत| मदाधातकी| मधुफला-द्राक्षा| माद्री-रेणुका| विदुलो-वेतसः| शार्दूलविक्रीडितम्| तथा गुडपलशतेन योजितं निवाते धृतं पक्षमात्रादनन्तरं प्रपिबन्नर इदमर्शासि गुल्मं च शमयति| द्रागग्निबलं च प्रकृष्टं विधत्ते| पुष्पिताग्रा|
पीलुका रस ३२ सेरे, धायके फूल, मुनक्का, खजूर, आमला, पाठा, काला अतीस, धमासा, अमलबेत, सोंठ, मिर्च, पीपल, दालचीनी, इलायची, कंकोल, स्पृक्का (असवरण), बेर, लांग, बायबिडंग, पीपलामूल और चीता ५-५ तोले । गुड़ ६ सेर ।
कूटने योग्य चीजेको कूट लें। फिर सबको एकत्र मिलाकर स्निग्ध मटके में भरकर उसका मुख बन्द करके निर्वात स्थान में रखदें । और १५ दिन पश्चात् निकालकर छान लें । इसके सेवनसे अर्श और गुल्म नष्ट होते तथा अग्नि दीप्त होती है।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | अर्शस् - Arshas - Diseases with swellings and tumours at anal canal | पील्वासवः (Pilvasava) | ग. नि. । आसवा. ६; अ.हृ .चि.८/१५० | |||
| 2 | गुल्म रोगम् - Gulma Rogam - Disease spectrum with various Abdominal swellings / tumours/ Cysts | पील्वासवः (Pilvasava) | ग. नि. । आसवा. ६; अ.हृ .चि.८/१५० | |||
| 3 | अल्पाग्नि / मन्दाग्नि / अग्निमान्द्यम् / अग्निसादम् - Alpagni / Mandagni / Agnimandyam / Agnisadam - Spectrum of diseases with reduced appetite, digestion and assimilation | पील्वासवः (Pilvasava) | ग. नि. । आसवा. ६; अ.हृ .चि.८/१५० | |||
| 4 | दीपनम् - Deepanam - Eupeptic / Appetizer / stomachic / Metabolic rate accelerator | पील्वासवः (Pilvasava) | ग. नि. । आसवा. ६; अ.हृ .चि.८/१५० |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|