Brief Description
महामाषतैलम्
(ब. से. । वातव्या.)
माषद्रोणं समादाय अश्वगन्धाप्रसारिणी।
द्विपञ्चमूल्यात्मगुप्ता बला गन्धर्वहस्तकः ।।
एषां दशपलान्भागान्वारिद्रोणे चतुष्टये ।
क्वाथमेभिः प्रकुर्वीत चतुर्भागावशेषितम् ।।
यष्ट्याह्वदारुकुष्ठैलारास्नामांसीबलावचाः ।
शताह्वा चात्मगुप्ता च चाश्वगन्धा च चन्दनम्।।
शठ्युरुबुक वृक्षाम्लत्र्यूषणागरुवृश्चिकम् ।
सिन्धूद्भवं विदारीच प्रसारिणी शतावरी ॥
वृद्धदारुकातिबलाविडङ्गसरलानि च ।
कल्कैरेतैः पलैर्भागैस्तैलाढकसमायुतैः ॥
क्षीरतुल्यं समायुक्तं शनैर्मृद्वग्निना पचेत् ।
पाने बस्तौ तथाऽभ्यङ्गे नस्ये भोज्ये च पूजितम्
अर्दिते कर्णशूले च शिरोरोगे हनुग्रहे ।
मुखरोगेषु सर्वेषु मन्यास्तम्भेऽपबाहुके ।
मन्दश्रवणबाधिर्ये कर्णरोगातिपीनसे ।
हृद्रोगं गृध्रसीञ्चैव आमवातं कटिग्रहम् ॥
जङ्गोरुपादपृष्ठेषु पार्श्वशूलमतीव च ।
अन्त्रवृद्ध्यण्डवृद्धिं च वातरक्तं सुदारुणम् ॥
विश्वाचीखञ्ज पङ्गूर्वाशीतिं वातजान्हरेत् ।
वलीपलितखालित्य केशानां पतनं परम् ।।
बलमांसकरश्चैव शुक्रवृद्धिकरं परम् ।
अपत्यजननं श्रेष्ठं गर्भिणीनां परं हितम् ।।
हस्त्यश्चोष्ट्रादिव्यायामैर्भग्नसन्धिप्रसाधनम् ।
तैलमात्रोपयोगेन ब्याधिनिर्मूलतां नयेत् ।।
सर्वांतङ्क विनाशाय वृक्षमिन्द्राशनिर्यथा।
महामाषमिदं तैलं कृष्णात्रेयेण पूजितम् ॥
क्वाथ-उड़द १६ सेर, असगन्ध, प्रसारणी, दशमूल, कौंचके बीज, बला (खरटी) और अरण्डमूल ५०-५० तोले लेकर सबको एकत्र कुटकर १२८ सेर पानी में पकायें। जब ३२ सेर पानी शेष रहे तो छान लें।
कल्क-मुलैठी, देवदारु, कूठ, इलायची, रास्ना, जटामांसी, खरैटी, बच, सोया, कौंचके बीज, असगन्ध, सफेद चन्दन, कचूर, अरण्डमूल, तिंतडीक, सोंठ, मिर्च, पीपल, अगर, पुनर्नवा, सेंधा, विदारीकन्द, प्रसारणी, शतावर, विधारामूल, अतिबला (कंघी), बायबिडंग और धूप सरल, प्रत्येक ५-५ तोले लेकर सबको एकत्र पीस लें।
८ सेर तिलके तेलमें उपरोक्त क्वाथ तथा कल्क और ८ सेर गायका दूध मिलाकर मन्दाग्नि पर पकावें । जब पानी जल जाए तो तेलको छान लें।
आवश्यकतानुसार इसे पिलाने, भोजनमें खिलाने और इसकी बस्ति तथा नस्य देने एवंमालिश करनेसे अर्दित, कर्णशूल, शिरो रोग, हनुप्रह, समस्त मुखरोग, मन्यास्तम्भ, अपबाहुक, मन्द श्रवण, बधिरता, कर्णरोग, पीनस, हृद्रोग, गृध्रसी, आमवात, कटिग्रह, जंघाशूल, उरुशूल, पादशूल, पृष्ठशूल, प्रवृद्धपार्श्वशूल, अन्त्रवृद्धि, अण्डवृद्धि, वातरक्त, विश्वाची, खञ्जवात, और पंगुता आदि ८० प्रकारके वातरोग; बली, पलित, खालित्य (गंज) और बालोंका गिरना आदि रोग नष्ट होते तथा बल, मांस तथा शुक्रकी वृद्धि होती है। यह तेल गर्भिणी स्त्रियों के लिये हितकारी
और सन्तान दाता है। व्यायामसे उत्पन्न हुई सन्धिशिथिलता इससे शीघ्र ही दूर हो जाती है।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | अर्दितम् - Arditam - Disease spectrum with Facial paralysis, Bells palsy, Transient ischemic attack, Hemi Paresis | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 2 | कर्णशूल ( Karnashula, Otalgia, Ear pain) | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 3 | शिरोरोगम् - Shirorogam - Disease spectrum with headaches | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 4 | मुखरोग (Mukharoga, Diseases of buccal cavity, pharynx and larynx) | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 5 | मन्यास्तम्भम् / मन्याग्रहम् - Manyastambham / Manyagraham - Disease spectrum with wry neck, Torticollis | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 6 | भुजगत वातम् - Bhujagata vatam - Disease spectrum with Pain, stiffness, Weakness and deformity of the Upperlimbs | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 7 | हनुग्रह/हनुस्तम्भम् - Hanugraha - Diseases spectrum with stiffness at Temporomandibular (TMJ) joint | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 8 | कर्णरोग(Karna roga, Diseases of Ear) | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 9 | पीनस /अपीनस - Pinasa/Apinasa | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 10 | हृद्रोग (Hrudroga, Diseases of heart) | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 11 | गृध्रसी - Grudhrasi - Spectrum of diseases with radiating pain from low back towards lower limb | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 12 | आमवातम् - Amavatam - Disease spectrum with inflammatory changes in Connective tissue | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 13 | कटीशूल (Katishula, Disease spectrum with Lumabar pain) | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 14 | जङ्घ् ऊरु पृष्ठ त्रिक गत वात ( Jangha Uru Prushtha, trika gata vata, Disease spectrums with pain, stiffness, numbness, loss of urinary control, neurogenic bladder, Cauda equina syndrome, Lumbosacral arthropathies, Sacroiliitis) | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 15 | पार्श्व शूल / पार्श्वावमर्द - Parshva shula / Parshvavamarda - Pain around the ribcage and flanks | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 16 | अन्त्रवृद्धि (Antravruddhi, Disease spectrum with intestinal hernias) | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 17 | बाधिर्य (Badhirya, Deafness) | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 18 | अण्डवृद्धि/कुरण्डम् (Andavruddhi/Kuranda, Disease spectrum with swelling in Scrotum , Hydrocele, Scrotal abscess, Scrotal edema) | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 19 | असाध्य वातरक्तम् (Asadhya Vatarakatam - Incurable Connective tissue diseases) | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 20 | विश्वाची (Vishvachi - Cervical radiculopathies) | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 21 | खञ्जता / खाञ्ज्यता - Khanjata / Khanjyata - Spectrum of diseases with paralysis or paresis of a lower limb resulting in difficult walking | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 22 | पङ्गु (Pangu, Disease spectrum with paralysis of lower limbs, - Quada equina syndrome, spinal cord compression , Motor neuron disease, Guillian barre syndrome, Peripheral neuropathies) | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 23 | वातरोगम् /मरुत् रोगम् - Vata Rogam / Marut rogam - Disease spectrum of Movement diseases involving Musculoskeletal and Nervous System | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 24 | वली - Vali - Skin wrinkling, Rhytids | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 25 | पलितम् - Phalitam - Hair whitening, Gray hair, Canities | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 26 | खालित्यम् (Khalityam, Disease spectrum in which scalp hairs will fall, Alopecia, telogen effluvium, Androgenic alopecia, | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 27 | बलकारक / बल्य / सामर्थ्यदायकम् - Balakaraka / Balya / Samarthyadayakam - Ergogenic , strength enhancer, Tonic | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 28 | शुक्रवृद्धिकरम् / शुक्रलम् - Shukravruddhikaram / shukralam - Drug action which increases the quantity of semen | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 29 | उत्तम सन्तान/अपत्य प्राप्ति (Uttama santana/apatya prapti - To get good progeny) | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 30 | भग्नम् - Bhagnam - Disease spectrum with Bone Fractures and Ligament tears. | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 31 | गर्भिणी परिचर्या औषधम् (Garbhini paricharya Oushadhi - Medicines good for Pregnant women) | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 32 | सन्धि प्रसादनम् (Sandhi prasadanam - Action which improves Joint Health) | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 33 | मांसकरम् (Mamsakaram - Muscle Hypertrophy / Muscle mass building) | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 34 | मन्दश्रवणम् (Mandashravanam - Reduced hearing) | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि | |||
| 35 | केशवर्धनम् / केश्यम् / केश रसायनम् - Keshavardhanam / keshyam / Kesha Rasayanam - Pharmacological action which promotes hair growth | महामाषतैलम् -1 (Mahamasha Tailam-1) | व. से. । वातव्याधि |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|
