Brief Description
(रसे. सा. से. ; र. रा. सु. । सूतिका.)
अभ्रक पुटितं ताम्रं स्वर्णं गन्धश्च पारदम् ।
शिला टङ्कं यवक्षारं त्रिफलाया: पलं पलम् ।।
गरलस्य तथा ग्राह्यमर्द्धतोलकसम्मितम् ।
त्वगेलापत्रकञ्चैव जातीकोषलवङ्गकम् ।।
मांसी तालीशपत्रञ्च माक्षिकञ्च रसाञ्जनम् ।
एषां द्विकार्षिकं भागं देयश्चापि विचक्षणैः ।।
द्रवे किञ्चित्स्थिते चूर्णं मरिचस्य पलं क्षिपेत् ।
भावना च प्रदातव्या पूर्वोक्तेन रसेन च ॥
निहन्ति विविधान् रोगान् ज्वरान्दाहान्वमिं भ्रमम् ।
तथातिसारकञ्चैव वह्निमान्द्यमरोचकम् ।।
विशेषात् गर्भिणीरोगं नाशयेदचिरेण च ।।
अभ्रक भस्म, ताम्र भस्म, स्वर्ण भस्म, शुद्ध गन्धक, शुद्ध पारद, शुद्ध मनसिल, सुहागेकी खील, जवाखार और हरै, बहेड़े तथा आमलेका चूर्ण ५-५ तोले; शुद्ध बछनाग ३ माशे; दालचीनी इलायची, तेजपात, जावित्री, लौंग, जटामांसी, तालीस पत्र, स्वर्णमाक्षिक भस्म और रसौत तोले लेकर प्रथम पारे गन्धककी कजली बनावें और फिर उसमें अन्य औषोंका चूर्ण मिलाकर सबको गूमा और पानके रसको पृथक् पृथक सात सात भावना दें और अन्तमें जब थोड़ा द्रव शेष रह जाए तो ५ तोले काली मिर्चका चूर्ण मिलाकर खरल करें।
इसके सेवनसे ज्वर, दाह, वमि (छर्दि), भ्रम, अतिसार, अग्निमांद्य, अरुचि और विशेषतः गर्भिणी स्त्रीके रोग शीघ्र ही नष्ट हो जाते हैं ।
( मात्रा-३-४ रत्ती)
१ पूर्वोक्तन रसेन चः-- ग्रीष्मसुन्दरकस्यापि नागवल्लीरसेन च । भावयेत्समधा.................... २५-२||
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ज्वरघ्नम् - Jvaraghnam - Antipyretic / Febrifuge | महाशार्दूलरसः (Mahashardoola Rasa ) | रसे. सा. से. ; र. रा. सु. । सूतिका. | |||
| 2 | दाहः - Daha - Burning parasthesia | महाशार्दूलरसः (Mahashardoola Rasa ) | रसे. सा. से. ; र. रा. सु. । सूतिका. | |||
| 3 | छर्दि - Chardi - Disease spectrum with vomiting | महाशार्दूलरसः (Mahashardoola Rasa ) | रसे. सा. से. ; र. रा. सु. । सूतिका. | |||
| 4 | अतीसारः / अतिसारः / विड्भेदम् - Atisara / Vitbheda - Disease spectrum with excess liquid defecation or loose stools - Diarrhea | महाशार्दूलरसः (Mahashardoola Rasa ) | रसे. सा. से. ; र. रा. सु. । सूतिका. | |||
| 5 | अल्पाग्नि / मन्दाग्नि / अग्निमान्द्यम् / अग्निसादम् - Alpagni / Mandagni / Agnimandyam / Agnisadam - Spectrum of diseases with reduced appetite, digestion and assimilation | महाशार्दूलरसः (Mahashardoola Rasa ) | रसे. सा. से. ; र. रा. सु. । सूतिका. | |||
| 6 | अरुचि / अरसज्ञता / अरोचकम् - Aruchi / Arasajnata / Arochakam - Hypogeusia / Loss of taste / Anorexia | महाशार्दूलरसः (Mahashardoola Rasa ) | रसे. सा. से. ; र. रा. सु. । सूतिका. | |||
| 7 | भ्रमम् (Bhramam- Vertigo) | महाशार्दूलरसः (Mahashardoola Rasa ) | रसे. सा. से. ; र. रा. सु. । सूतिका. | |||
| 8 | गर्भिणी परिचर्या औषधम् (Garbhini paricharya Oushadhi - Medicines good for Pregnant women) | महाशार्दूलरसः (Mahashardoola Rasa ) | रसे. सा. से. ; र. रा. सु. । सूतिका. |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|