Brief Description
( यो. चि. म. । अ.२)
लवङ्गमेलात्वचपत्रजोत्पलं उशीरमांसीतगरं सबालकम् ।
कङ्कोलकृष्णागरुनागकेशरं जातीफलं चन्दनजातिपत्रिका ॥
द्वयाजाजिकात्र्यूषणपुष्करं शठी फलत्रिकं कुष्ठविडङ्गचित्रकम् ।
तालीसपत्रं सुरदारु धान्यकं यवानियष्टीखदिराम्लवेतसम् ॥
तुगाजमोदाघनसारमभ्रकं शृङ्गीवृषाग्रन्थिकमग्निमन्थकम् ।
प्रियङ्गुमुस्तातिविषाशतावरी सत्वं गुडूच्यास्त्रिवृतादुरालभा ।
समानि सर्वैश्च समा सिता भवेत् बृहल्लवङ्गादिरयं निगद्यते।
सायं प्रभे खादति कर्षसम्मितं भवन्ति देहे बलवीर्यपुष्टयः॥
निहन्ति दीपयत्यग्निं तनुवर्णकरं परम् ।
वातघ्नं लोचनं हृद्यं कण्ठजिह्वाविशोधनम्।।
प्रमेहकासारुचियक्ष्मपीनसं क्षयार्शदाघग्रहणीत्रिदोषनुन् ।
हिक्कातिसारप्रदरं गलग्रहं निहन्ति पाण्डुस्वरभङ्गमश्मरीम् ।।
लौंग, इलायची, दालचीनी, तेजपात, नीलोत्पल, खस, जटामांसी, तगर, सुगन्धवाला, कंकोल, पीपल, अगर, नागकेसर, जायफल, सफेद चन्दन, जावत्री, सफेद और काला जीरा, सोंठ, मिर्च, पीपल, पोखरमूल, कचूर, हर्र, बहेड़ा, आमला, कूठ, वायुविडङ्ग, चीता, तालीसपत्र, देवदारु, धनिया, अजवायन, मुलैठी, खैरसार, अम्लवेत, वंसलोचन, अजमोद, कपूर, अभ्रक भस्म, काकड़ासिंगी, वासा, पीपलामूल, अरणी, फूल प्रियंगु, नागरमोथा, अतीस, शतावर, गिलोयका सत्व, निसोत और धमासा समान भाग तथा मिश्री सबके बराबर ले कर यथाविधि चूर्ण बनावें ।
मात्रा--११ तोला
यह चूर्ण बलबीर्य वर्धक, पौष्टिक, अग्निदीपक, वातनाशक, नेत्रोंके लिये हितकारी हृद्य, कण्ठ और जिह्वा शोधक है । इसके सेवनसे प्रमेह, खांसी, अरुचि, राजयक्ष्मा, पीनस, क्षय, अर्श,ग्रहणी, त्रिदोष, हिचकी, अतिसार, प्रदर, गलग्रह, पाण्डु स्वरभंग और अश्मरीका नाश होता है।
(व्यवहारिक मात्रा-४-६ माशे)
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | बलकारक / बल्य / सामर्थ्यदायकम् - Balakaraka / Balya / Samarthyadayakam - Ergogenic , strength enhancer, Tonic | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 2 | देहपुष्टिकरम् - Deha Pushtikaram - Pharmacological action which promotes overall growth of the body / Nutritive / Nourishing | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 3 | वीर्य कृत् / वीर्य वर्धनम् - Veeryakrut / Veeryavardhanam - Stamina booster | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 4 | दीपनम् - Deepanam - Eupeptic / Appetizer / stomachic / Metabolic rate accelerator | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 5 | वर्णकारकम् / वर्ण्यम् - Varna karaka / Varnya - Drug action which enhances color and glow of Skin | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 6 | वातरोगम् /मरुत् रोगम् - Vata Rogam / Marut rogam - Disease spectrum of Movement diseases involving Musculoskeletal and Nervous System | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 7 | नेत्र/दृष्टि वर्धन/नेत्र रसायनम् (Netra/Drushti Vardhana -Vision enhancers) | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 8 | अल्पाग्नि / मन्दाग्नि / अग्निमान्द्यम् / अग्निसादम् - Alpagni / Mandagni / Agnimandyam / Agnisadam - Spectrum of diseases with reduced appetite, digestion and assimilation | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 9 | हृद्यम् - Hrudyam - Cardiotonic Action - Cardiotonic are drugs used to increase the efficiency and improve the contraction of the heart muscle, which leads to improved blood flow to all tissues of the body. | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 10 | कण्ठशोधन/गलशोधन (Kantha/Gala shodhana - Pharyngo laryngeal Clensers) | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 11 | जिह्वा शोधनम् - Jihvashodhanam - Pharmaceutical action which cleanses coatings of tongue | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 12 | प्रमेहः - Prameha - Disease spectrum with increased urgency, frequency and quantity and altered quality of urine | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 13 | कासः - Kasa - Disease spectrum with Cough | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 14 | अरुचि / अरसज्ञता / अरोचकम् - Aruchi / Arasajnata / Arochakam - Hypogeusia / Loss of taste / Anorexia | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 15 | क्षय रोगम् / राजयक्ष्मा / शोषम् - Kshaya Rogam / Rajayakshma / Shosham - Disease spectrum with progressive emaciation or cachexia | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 16 | पीनस /अपीनस - Pinasa/Apinasa | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 17 | धातुक्षयम् - Dhatukshayam - Spectrum of diseases associated with Cachexia or loss of muscle mass | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 18 | अर्शस् - Arshas - Diseases with swellings and tumours at anal canal | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 19 | दाहः - Daha - Burning parasthesia | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 20 | ग्रहणी रोगम् - Grahani rogam - Disease spectrum with altered digestion, absorption and excretion | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 21 | हिक्का - Hikka - Hiccough | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 22 | अतिस्निग्धम् - Atisnigdham - Excessively unctuous / Excessive adiposity | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 23 | अतीसारः / अतिसारः / विड्भेदम् - Atisara / Vitbheda - Disease spectrum with excess liquid defecation or loose stools - Diarrhea | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 24 | प्रदरम् / असृग्दरम् - Pradaram / Asrugdaram - Disease spectrum with excess vaginal bleeding , menorrhagia, metrorrhagia | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 25 | गलग्रह - Galagrah - Disease spectrum with difficulty to carry out normal functions of larynx and pharynx like respiration, swallowing | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 26 | पाण्डुरोगम् - Pandurogam - Disease spectrum with altered blood circulation and tissue perfusions and blood production | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 27 | स्वरभेद (Svarabheda, Spectrum of Diseases with altered voice, voice loss, hoarseness of voice, Aphonia, Dysphonia, monotonic voice) | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ | |||
| 28 | अश्मरि - Ashmari - Diseases with Nephrolithiasis / Renal Calculi | बृहत् लवङ्गादिचूर्णम् (Bruhat Lavangadi churnam) | यो. चि. म. । अ.२ |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|