Brief Description
(ग. नि. । आसवा. ६)
शतं पलानां वरुणस्य मूलं त्वक् शिंशपायाश्च तदर्धमात्रा।
तावत्तथा पुष्करमूलमुक्तं तदर्धमग्निश्च तदर्धमात्रः॥
कुरण्टको रोहीतकत्वचश्च तावच्च शिग्रुर्दशमूलकं च ।
पलानि विंशत्खलु देवदारोः क्षुद्रा च तुल्या सुरदारुणा च ।।
दर्भस्य मूलानि पलानि पञ्च हिंस्रातरोस्त्रीणि च कण्टकार्याः।
राजादनस्यापि पलानि सप्त शतावरीमूलपलत्रयं च ॥
तत्तुल्यकाश्मर्यकमर्जुनश्च शृङ्गीशताह्वा गजपिप्पली च ।
बलाशठीनागबलाकरञ्ज त्रायन्तिकाकेबुकमेषशृङ्ग्यः॥
कुष्ठं च वासासितकर्बुकं च विडङ्गकृष्णातिविषाश्च जीरकम् ।
चव्यं च रास्नोत्पलसारिवा च स्यात्कौटजश्चाऽप्यथ दीप्यकं च ॥
वातार्यरिष्टारुरनार्यतिक्तं रक्ताऽमृता तेजनीवल्कलं च ।
सव्याधिघाता हपुषा च भृङ्गी प्रत्येकमेषां हि पलद्वयं तु ॥
पचेज्जलद्रोणचतुष्टये च तत्पादशेषे पलषट्शतं च ।
क्षिपेद्गुडं माक्षिकधातकीनां पलानि त्रिंशत्सकलं पुनस्ततः ॥
निधापयेच्चागरुमांसीधूपिते भाण्डे ततः कुङ्कुमचन्दनद्वयम् ।
पलं क्षिपेद्वै कतकं सचन्द्रं लवङ्गमाकल्लकवंशरोचनम् ।।
भार्ङ्गी सुराष्ट्री तगरं कबाबकं जातीफलं पत्रकजातिपत्रिके।
लोहं चतुर्जातकबालकं च प्रत्येकमेषां हि पलं विनिक्षिपेत् ।।
मासं निधेयो यवमध्यतस्ततः पेयो यथाव्याधिबलं समीक्ष्य ।
प्लीहोदरं विद्रधिगुल्मकासं श्वासं तथा रक्तविकारहिक्के ।।
शूलामवातार्बुदपाण्डुरोगं कुष्ठं तथा छर्दिमरोचकं च ।
शोफं तथाध्मानभगन्दरं च शुक्राश्मरी ग्रन्थिमनेकभेदम् ।।
शोषापतानार्दितपक्षघात सन्धिग्रहार्तीश्च हलीमकं च ।
निहन्ति वन्ध्यासुतदोऽथ वृष्यः पाणप्रदोऽयं वरुणासवो हि ॥
पित्तानिलश्लेष्मरुजापहश्च वैतालरक्षोग्रहभीतिहन्ता।
ग्रन्थान् समालोक्य चिकित्सकानां हिताय नूनं रचितश्च रोगिणाम् ॥
वरुणकी जड़ की छाल ६। सेर, शीशमकी छाल ३ सेर १० तोले, पोखरमूल ३ सेर १० तोले, चीता १ सेर १५ तोले एवं पीली कटसरैया, रुहेडकी छाल, सहजनेकी छाल और दशमूल प्रत्येक ६२।। तोले; देवदारु और कटेली १०-१ सेर, दाभकी जड़ २५ तोले, बालछड़ तथा बड़ी कटेली १५-१५ तोले, खिरनी ३५ तोले, शतावर १५ तोले तथा गम्भारीकी छाल, अर्जुनकी छाल, काकड़ासिंगी, सोया और गजपीपल, १५-१५ तोले एवं खरटी, कचूर, नागबला, करजुवा, त्रायमाणा, केवटी मोथा, मेढासिंगी, कूठ, वासा, कच्ची हल्दी, बायबिडंग, पीपल, अतीस, जीरा, चव्य, रास्ना, अनन्तमूल, इन्द्रजौ, अजवायन, अरण्डमूल, नीमकी छाल, रक्त - खदिर, चिरायता, मजीठ, गिलोय, मूर्वा, दालचीनी, अमलतास, हुपुषा और अतीस १०-१० तोले ले कर सबको एकत्र कूट कर १२८ सेर पानीमें पका ले और ३२ सेर शेष रहने पर छान लें । तदनन्तर उसमें ६ सेर ५० तोले गुड़ और ३०-३० पल (प्रत्येक १५० तोले ) शहद और धायके फूल एवं ५-५ तोले केसर, सफेद और लाल चन्दन, निर्मलीके फल, कपूर, लौंग, अकरकरा, बंसलोचन, भारंगी, सोरठी मिट्टि, तगर, कबाबचीनी, जायफल, तेजपात, जावित्री, लोहभस्म, चातुर्जात ( दालचीनी, इलायची, तेजपात, नागकेसर) और सुगन्धवालाका चूर्ण मिला कर अगर आर मांसीसे धूपित किये हुवे मटके में भर कर उसका मुख बन्द कर दें और जौ के ढेरमें दबा दें एवं एक मास पश्चात् आसवको छान कर बोतलों में भर कर सुरक्षित रक्खें।
यह आसव प्लीहोदर, विद्रधि, गुल्म, खांसी, श्वास, रक्तविकार, हिचकी, शूल, आमवात, अर्बुद, पाण्डु, कुष्ठ, छर्दि, अरुचि, शोथ, आध्मान, भगन्दर, शुक्राश्मरी, ग्रन्थि, शोष, अपतानक, अर्दित, पक्षाघात, सन्धिग्रह, हलीमक और वन्ध्यत्व एवं अन्य बहुतसे वातज, पित्तज और कफज रोगोंको नष्ट तथा वीर्यकी वृद्धि करता है।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | Ushna veerya |
| Vipaka | Madhura |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | प्लीह रोगम् / प्लीहोदरम् / प्लीह वृद्धिः - Pliha Rogam / Pleehodaram / Pleeha Vruddhi - Disease spectrum with enlarged spleen | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 2 | विद्रधि - Vidradhi - Boils / Furuncles / Carbuncles | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 3 | गुल्म रोगम् - Gulma Rogam - Disease spectrum with various Abdominal swellings / tumours/ Cysts | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 4 | कासः - Kasa - Disease spectrum with Cough | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 5 | रक्तदोषम् / रक्तज रोगाः / शोणितगदम् - Raktadosham / Raktajarogam / Shonitagadam - Spectrum of diseases with involvement of blood as prime pathological factor | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 6 | श्वासम् - Shvasam - Disease Spectrum with difficulty breathing | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 7 | हिक्का - Hikka - Hiccough | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 8 | शूल (Shula) | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 9 | आमवातम् - Amavatam - Disease spectrum with inflammatory changes in Connective tissue | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 10 | अर्बुद (Arbuda, Neoplastic diseases, Diseases | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 11 | पाण्डुरोगम् - Pandurogam - Disease spectrum with altered blood circulation and tissue perfusions and blood production | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 12 | कुष्ठम् - Kushtha | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 13 | छर्दि - Chardi - Disease spectrum with vomiting | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 14 | अरुचि / अरसज्ञता / अरोचकम् - Aruchi / Arasajnata / Arochakam - Hypogeusia / Loss of taste / Anorexia | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 15 | शोथम् (Shotham , Inflammatory Edema) | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 16 | आध्मानम् - Adhmanam - Disease spectrum with painful abdominal bloating | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 17 | ग्रन्थि - Granthi - Disease spectrum with hard circular elevated tumors | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 18 | पक्षाघातः / एकाङ्ग रोगम् - Pakshaghata / Ekanga Rogam - Disease spectrum with hemiparesis, hemiplegia, Loss of strength in half side of the body | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 19 | अर्दितम् - Arditam - Disease spectrum with Facial paralysis, Bells palsy, Transient ischemic attack, Hemi Paresis | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 20 | सन्धिग्रह (Sandhigraha, Disease spectrum with joint stiffness - RA, Scleroderma, Osteoarthritis, Ankylosing spondylitis. Polymyositis. Dermatomyositis. SLE, scleroderma, mixed connective tissue disease. Sarcoidosis. HIV-associated arthritis. Whipple disea | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 21 | सन्धिगत वात - Sandhigata Vata -Disease spectrum with altered or loss of joint movement, painful joints, and crepitus | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 22 | हलीमकम् - Halimaka - Disease spectrum with yellowish, dark yellowish, greenish discoloration of skin, with loss of stamina and Energy, emaciation, altered cognition, reduced hunger, fever, malice, burning sensation, thirst, vertigo - Advanced liver diseas | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 23 | वृष्य/वाजीकरण (Vrushya/Vajikarana, Aphrodisiac) | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 24 | अतिस्निग्धम् - Atisnigdham - Excessively unctuous / Excessive adiposity | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 25 | वन्ध्या - Vandhya - Female Infertility | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 26 | रक्षोघ्न (Rakshoghna) | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 27 | भूतग्रहम् / भूतोन्मादम् / आधिज उन्मादम् / आगन्तुज उन्मादम् - Bhutagraham / Bhutonmadam / Adhija Unmadam / Agantuja Unmadam - Altered mental health or altered personality enforced due to supernatural spirits | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ | ||
| 28 | वात शोष/ गात्र शोषम् / शोषम् - Vatashosha / Gatrashosha / Shosha - Disease spectrum with Atrophy of any organ or part of the body | वरुणासवः - Varunasava | आसवम् - Asavam - Medicinal fermentation Product | ग. नि. । आसवा. ६ |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|
