Brief Description
(ग. नि. । घृता. १)
शतावरीमूलशतं द्विद्रोणेऽपां विपाचयेत् । अष्टभागावशेषेण घृतप्रस्थं विपाचयेत् ॥
जीवनीयानि सर्वाणि रास्ना गोक्षुरकं तथा । शतपुष्पा वचा कुष्ठं सरलं सपुनर्नवम् ।।
चन्दनं तगरं मांसी पद्मकं रक्तचन्दनम् । सुरसं नागरं कृष्णा विडं नागरमुत्पलम् ॥
एभिरक्षसमैः भागैः क्षीरं दद्यात् चतुर्गुणम् । बृंहणं वातपित्तघ्नं क्षतशोषज्वरापहम् ॥
पङ्गूनां पृष्ठसर्पिणामर्दितानां च शस्यते । पुंस्त्वोपघातिनां नृणां वन्ध्यानां चैव योजितम्।।
बलवर्णकरं ह्येतदलक्ष्मीघ्नं प्रजाकरम् । शतावरीधृत मिदमश्विभ्यां परिकीर्तितम् ।।
क्वाथ-६ सेर शतावरको ६४ सेर पानीमें पकायें और ८ सेर पानी शेष रहने पर छान लें।
कल्क-जीवनीय गणकी प्रत्येक औषध, रास्ना, गोखरु, सोया, वच, कूट, सरलकाष्ट (चीर), पुनर्नवा, सफेद चन्दन, तगर, जटामांसी, पद्माक, लाल चन्दन, तुलसी, सोंठ, पीपल, बायविडंग, सेठ और नीलोत्पल १-१ तोला लेकर सबको पानीके साथ एकत्र पीस लें।
२ सेर घी में उपरोक्त क्वाथ और कल्क तथा 1 सेर दूध मिलाकर मन्दाग्नि पर पकायें । जब जलांश शुष्क हो जाय तो घृत को छान लें।
यह घृत वृष्य है और वात, पित, क्षत, शोष, और ज्वर को नष्ट करता है। यह धृत पङ्गुता, अर्दित, नपुंसकता और बन्ध्यत्वमें भी उपयोगी है तथा बल वर्ण और प्रजा (सन्तान) की वृद्धि करता है।
(मात्रा-१ तोला । अनुपान-दुध ।)
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | बृंहणम् (Brumhana, Medicines which increases the size of the body) | शतावरीघृतम् -1 (Shatavari Ghrutam-1) | ग. नि. । घृता. १ | |||
| 2 | उरक्षतम् - Urakshatam - Disease spectrums which cause lung damage and Progressive cachexia | शतावरीघृतम् -1 (Shatavari Ghrutam-1) | ग. नि. । घृता. १ | |||
| 3 | वात शोष/ गात्र शोषम् / शोषम् - Vatashosha / Gatrashosha / Shosha - Disease spectrum with Atrophy of any organ or part of the body | शतावरीघृतम् -1 (Shatavari Ghrutam-1) | ग. नि. । घृता. १ | |||
| 4 | ज्वरघ्नम् - Jvaraghnam - Antipyretic / Febrifuge | शतावरीघृतम् -1 (Shatavari Ghrutam-1) | ग. नि. । घृता. १ | |||
| 5 | पङ्गु (Pangu, Disease spectrum with paralysis of lower limbs, - Quada equina syndrome, spinal cord compression , Motor neuron disease, Guillian barre syndrome, Peripheral neuropathies) | शतावरीघृतम् -1 (Shatavari Ghrutam-1) | ग. नि. । घृता. १ | |||
| 6 | पीठ सर्पण (Pitha sarpana - Movement with the help of buttocks) | शतावरीघृतम् -1 (Shatavari Ghrutam-1) | ग. नि. । घृता. १ | |||
| 7 | अर्दितम् - Arditam - Disease spectrum with Facial paralysis, Bells palsy, Transient ischemic attack, Hemi Paresis | शतावरीघृतम् -1 (Shatavari Ghrutam-1) | ग. नि. । घृता. १ | |||
| 8 | षण्ढत्वम् - Shandhatvam - Disease spectrum with Impotence associated with sexual Perversions | शतावरीघृतम् -1 (Shatavari Ghrutam-1) | ग. नि. । घृता. १ | |||
| 9 | वन्ध्या - Vandhya - Female Infertility | शतावरीघृतम् -1 (Shatavari Ghrutam-1) | ग. नि. । घृता. १ | |||
| 10 | बलकारक / बल्य / सामर्थ्यदायकम् - Balakaraka / Balya / Samarthyadayakam - Ergogenic , strength enhancer, Tonic | शतावरीघृतम् -1 (Shatavari Ghrutam-1) | ग. नि. । घृता. १ | |||
| 11 | वर्णकारकम् / वर्ण्यम् - Varna karaka / Varnya - Drug action which enhances color and glow of Skin | शतावरीघृतम् -1 (Shatavari Ghrutam-1) | ग. नि. । घृता. १ | |||
| 12 | धन दारिद्र्य (dhana daridrya ) (poverty) | शतावरीघृतम् -1 (Shatavari Ghrutam-1) | ग. नि. । घृता. १ | |||
| 13 | प्रजास्थापन (Prajasthapana) | शतावरीघृतम् -1 (Shatavari Ghrutam-1) | ग. नि. । घृता. १ | |||
| 14 | वातपित्तज व्याधि (Vatapittaja vyadhi, Diseases of Vata and pitta) | शतावरीघृतम् -1 (Shatavari Ghrutam-1) | ग. नि. । घृता. १ |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|