ज्योतिष्मती बीजम् - Jyotishmati beejam

Scientific Name: Celastrus paniculatus

Hindi Name: मालकंगनी की बीज - Malakangani ki beej

English Name: Staff tree, Intellect tree - Seeds

Category: Plant Parts

Sub-Category: बीजम् - Beejam - Seeds

Out of Stock

Brief Description

Celastrus paniculatus is a woody climber commonly known as black oil plant, climbing staff tree, and intellect tree used to improve cognitive functions of Brain.

अभिधानरत्नमाला - ४. तिक्तस्कन्ध
 

ज्योतिष्मती स्वर्णलता ज्योतिष्माह्वा च दुर्मदा ||६९||
(लावणी कङ्गुनी पीता पीततैला औषधप्रिया) |

 

अष्टाङ्गनिघण्टु - १५. अर्कादिगण

काकादनी पीततैला वेगा काकाण्डकी तथा | ज्योतिष्मती पीततैला वेगा कङ्गुणिका स्मृता ||१२६||
श्वेता सुनाभिः कटभी किणिही मधुरेणुका |

 

कैयदेवनिघण्टु - १. ओषधिवर्ग
ज्योतिष्मती
काकाण्डवी रूक्षफला वेगा काकानदी लता ||७१४||
पीततैला सलवणा पिण्याका च स्फुटत्वचा | ज्योतिष्मतीकङ्गुनिका कट्विका कुट्टणी वृषा ||७१५||
ज्योतिष्मती तु सुस्निग्धा तिक्तोऽष्णा कटुका सरा | कषाया वामनी तीक्ष्णा मोहमेधाक्षिवर्णदा ||७१६||
कफानिलहरा हन्ति व्रणवीसर्पपाण्डुताः |७१७|

धन्वन्तरिनिघण्टु - १. गुडूच्यादिवर्ग

ज्योतिष्मती तु कटभी सुवर्णलतिकेति च | ज्योतिष्कायाऽग्निभासा च लवणोक्ता च दुर्जरा ||२९८||
ज्योतिष्मती कटुस्तिक्ता सरा कफसमीरजित् | अत्युष्णा वमनी तीक्ष्णा वह्निबुद्धिस्मृतिप्रदा ||२९९||

निघण्टुशेष - २. गुल्मकाण्ड

ज्योतिष्मत्यां स्वर्णलता दुर्मदा लवणाऽग्निभा | पारावतपदी पण्या ज्योतिष्का कटभीत्यपि ||२०९||

निघण्टुशेषटीका व्याख्या (श्रीवल्लभगणि कृत)

ज्योतिर्विद्यतेऽस्याः ज्योतिष्मती, तस्याम्| स्वर्णस्य लतेव स्वर्णलता| दुष्टो मदोऽस्याः दुर्मदा| लुनाति जाड्यं लवणा, नन्द्यादित्वादनः| अग्निवद् भा-दीप्तिरस्याः अग्निभा| पारावतस्येव पदा अस्याः पारावतपदी| अत एव पारावतांह्रिः| पणे साधुः पण्या; “स्तुत्या” इति क्षीरस्वामी| द्योतते ज्योतिः, “द्युतेरादेश्च जः” [हैमोणादिसू. ९९१] इतीस्, तदेव ज्योतिष्का| “कटति-आवृणोति कटभी” इति क्षीरस्वामी, “कॄ-शॄ-गॄ-शलि-” [हैमोणादिसू. ३२९] इत्यभः| आह च–
ज्योतिष्मती तु कटभी स्यात् सुवर्णलतेति च|
ज्योतिष्का चाग्निभा सा च लवणोदा च दुर्दिना|| [धन्व. वर्ग १ श्लो. २६७] इति|

द्व्यर्थे पारावतपदी-काकजङ्घा ज्योतिष्मती च|
अमरोऽप्याह–
पारावतांह्रिः कटभी पण्या ज्योतिष्मती लता| [अमर. का. २ वर्ग ४ श्लो. १५०] इति|

ज्योतिष्मतीनामानि| लोके तु ‘मालकाङ्गुणी’ इति प्रसिद्धिः||२०९||

 

पर्यायरत्नमाला

पारावतपदी पण्या लवणा स्फुटवल्कला ||५५|| ज्योतिष्मती पीततैला केचित्तामिङ्गुदीं विदुः ||५६||

भावप्रकाश-पूर्वखण्ड-मिश्रप्रकरण - २. हरीतक्यादिवर्ग

ज्योतिष्मती स्यात्कटभी ज्योतिष्का कङ्गनीति च | पारावतपदी पण्या लता प्रोक्ता ककुन्दनी ||१५०||
ज्योतिष्मती कटुस्तिक्ता सरा कफसमीरजित् | अत्युष्णा वामनी तीक्ष्णा वह्निबुद्धिस्मृतिप्रदा ||१५१||

मदनपालनिघण्टु - १. अभयादिवर्ग

ज्योतिष्मती वह्निरुचिः कङ्गुणी कटुभी तथा | ज्योतिष्मती कटुस्तिक्ता सरा कफसमीरजित् |
अत्युष्णा वामनी तीक्ष्णा वह्निबुद्धिस्मृतिप्रदा ||१९१||

मदनादिनिघण्टु - २२. द्वाविंशगण

ज्योतिष्मती कङ्गुणिका पारावतपदी प्रिया | पीततैला सलवणा वेगा काकादनी तथा ||११||
वामनी कफवातघ्नी तीक्ष्णा सम्मोहिनी तथा | मेध्या कषायकटुका तिक्तं ज्योतिष्मती मता ||१२||

माधवद्रव्यगुण - १. विविधौषधिवर्ग

मेध्या ज्योतिष्मती तीव्रा व्रणविस्फोटनाशिनी |

राजनिघण्टु - ३. गुडूच्यादिवर्ग

ज्योतिष्मती स्वर्णलताऽनलप्रभा ज्योतिर्लता सा कटभी सुपिङ्गला |
दीप्ता च मेध्या मतिदा च दुर्जरा सरस्वती स्यादमृतार्कसङ्ख्यया ||८२||
ज्योतिष्मती तिक्तरसा च रूक्षा किञ्चित्कटुर्वातकफापहा च |
दाहप्रदा दीपनकृच्च मेध्या प्रज्ञाञ्च पुष्णाति तथा द्वितीया ||८३||

राजनिघण्टु - २३. अनेकार्थनामगणसङ्ग्रह

माण्डूकी ब्रह्मजा शङ्ख पुष्पी ज्योतिष्मती मुनिः | विष्णुक्रान्ता वचा श्वेता मेध्यायां सप्त सम्मताः ||४||

राजवल्लभनिघण्टु - ६. औषधाश्रयपरिच्छेद

मेधा ज्योतिष्मती तीक्ष्णा व्रणविस्फोटनाशिनी ||४५||

सरस्वतीनिघण्टु - ४. लतावर्ग

ज्योतिष्मती कु(क)ङ्गुनिका पारावतपदी वृषा ||२६|| लवणा कटभी पिङ्गा पीततैलाऽमृतोद्भवा |२७|

सिद्धमन्त्र - ५. कफवातघ्नवर्ग

 

शोढल निघण्टु

नामसङ्ग्रह (प्रथम भाग) - ¶. विषयसंग्रह
गुडूच्यादिवर्ग सङ्क्षिप्त गुण

ज्योतिष्मती तीक्ष्णमेध्या व्रणविस्फोटनाशनी |

अपामार्गस्तेजवती तथा ज्योतिष्मतीफलम् | योज्यं नस्यं कृमिव्याधौ शिरोरोगे सपीनसे ||१९||

सौश्रुतनिघण्टु - ८. अर्कादिगण

लवणा कङ्गुका चैव तथा ज्योतिष्मती च सा |पारावता च विद्या च पीततैला च शब्दिता ||१२०||

Celastrine
Paniculatine
Sl.No Raw Material Variant Ratio Quantity Required for 1000g Unit
modal-content
Rasaकटु - Katu - Pungent
तिक्त - Tikta - Bitter
कषाय - Kashaya - Astringent
Gunaउष्णं गुणम् - Ushna Gunam - Drug action which imparts heat
सर गुण - Saraguna - Drug action which imparts movement
तीक्ष्णम् - Tikshnam - Drug action which irritates body by its Pungent quality
स्निग्ध गुणम् - Snigdha Gunam - Drug action which imparts unctuousness
VeeryaUshna veerya
VipakaKatu
Prabhavaविष (Visha)
Anupanamमधु - Madhu - Honey
Sl.No. Disease Factor Name of the combination Form of the combination Reference Combination products Procedure
1 श्वित्रम्/किलास/श्वेत कुष्ठ (shvitram/kilasa/shveta kushtha , Disease spectrum with whitish discoloration of skin - Vitiligo, dermal leukodermatosis ) अपामार्गज्योतिष्मती तैलम् (Apamarga jyotishmati tailam) बीजम् - Beejam - Seeds यो.र,व.से,ग.नि,वृ.यो.सं,
2 रक्तार्शस् - Raktarshas - Bleeding piles ज्योतिष्मती बीज लेपम् - Jyotishmati beeja Lepam बीजम् - Beejam - Seeds वृ.नि.र, यो.र/अर्शस्
3 भगन्धर (Bhagandara, Anal fistula or diseases ज्योतिष्मत्यादि व्रणशोधन गणम् - Jyotishmatyadi Vrana Shodhana Ganam बीजम् - Beejam - Seeds व.से./भगन्धर
4 वातरोगम् /मरुत् रोगम् - Vata Rogam / Marut rogam - Disease spectrum of Movement diseases involving Musculoskeletal and Nervous System ज्योतिष्मती गुटिका - Jyotishmati Gutika बीजम् - Beejam - Seeds वैद्यामृतम्
5 उन्मादम् - Unmadam - Disease spectrum with altered mental health of a person ब्रार्ह्म्यादि चूर्णम् (Brahmyadi churnam) बीजम् - Beejam - Seeds सु. चि. २८ / ६
6 वामकम् (Vamakam - Drug action which induces emesis or vomiting) फलपिप्पल्यादि उत्कारिका / मोदकम्- Phalapippalyadi Utkarika/ Modakam बीजम् - Beejam - Seeds च.क१/२३,अ.सं.क.१/१३)
7 उष्णाभिप्रायी ज्वरम् / शीतज्वरम् - Ushnabhiprayi Jvaram / Sheeta Jvaram - Fever with cold intolerance and desire to have hot things अगर्वादि तैल - Agarvadi Tailam बीजम् - Beejam - Seeds च.चि.3/267
8 कफज व्याधि (Diseases associated with Kapha) अर्कादि गणम् - Arkadi Ganam बीजम् - Beejam - Seeds अ.सं.सू.१६/१५ , अ.हृ.सू.१५/२९ , सु.सू.३८ / १६-१७
9 क्रिमि रोग (Krimi roga) अर्कादि गणम् - Arkadi Ganam बीजम् - Beejam - Seeds अ.सं.सू.१६/१५ , अ.हृ.सू.१५/२९ , सु.सू.३८ / १६-१७
10 कुष्ठम् - Kushtha अर्कादि गणम् - Arkadi Ganam बीजम् - Beejam - Seeds अ.सं.सू.१६/१५ , अ.हृ.सू.१५/२९ , सु.सू.३८ / १६-१७
11 कफमेदज व्याधि (Kaphamedaja Vyadhi) अर्कादि गणम् - Arkadi Ganam बीजम् - Beejam - Seeds अ.सं.सू.१६/१५ , अ.हृ.सू.१५/२९ , सु.सू.३८ / १६-१७
12 मेदोरोग (Medoroga, Diseases associated with F अर्कादि गणम् - Arkadi Ganam बीजम् - Beejam - Seeds अ.सं.सू.१६/१५ , अ.हृ.सू.१५/२९ , सु.सू.३८ / १६-१७
13 व्रण शोधन (Vruna shodhana, wound cleansing or ulcer debridement medicines)) अर्कादि गणम् - Arkadi Ganam बीजम् - Beejam - Seeds अ.सं.सू.१६/१५ , अ.हृ.सू.१५/२९ , सु.सू.३८ / १६-१७
14 विष (Visha) अर्कादि गणम् - Arkadi Ganam बीजम् - Beejam - Seeds अ.सं.सू.१६/१५ , अ.हृ.सू.१५/२९ , सु.सू.३८ / १६-१७
15 कफज व्याधि (Diseases associated with Kapha) कफघ्न / कफ संशमन गणम् - Kaphaghna / Kapha samshamana Ganam बीजम् - Beejam - Seeds अ.सं.सू.१५/७ , अ.हृ.सू.१४/१ , सु.सू.३८/९
Disease Factors
Type Operator Value Unit Frequency Duration Comment
1

Basic Information

2

Main Complaints

3

History

4

General Examination

5

Systemic Examination

6

Ayurved


Respiratory System

1. Inspection
2. Palpation
4. Auscultation

Cardiovascular System

1. Inspection
2. Palpation
4. Auscultation

Gastrointestinal System

1. Inspection
4. Auscultation
5. Per rectal and perianal Examination
6. Endoscopic Findings
7. Colonoscopy Findings
8. MRCP Findings

Central Nervous System

1. Higher Mental function
2. Cranial Nerves
3. Motor System
4. Sensory System

Musculoskeletal System

1. Inspection
3. Special Tests

Integumentary System – Skin and Appendages

1. Inspection
2. Palpation
3. Special Tests

The visual system

Inspection of the eyes
Intra ophthalmic Pressure
Visual acuity
Visual Field
Refractive errors
Ophthalmoscopic examination

The ear

Inspection
Palpation
Otoscopic Examination
Hearing Tests
Vestibular Function Tests
Audiogram

The nose

Inspection
Palpation

The Reproductive System

1. Female Reproductive System
Breast
Inspection
Palpation
External genitalia and vagina and Cervix
Inspection
Palpation
Menstrual History
2. Obstetric Examination
3. Male Reproductive System
Inspection
Palpation

Lab Tests

Imaging studies

Biopsy / FNAC and other histopathological studies

Diagnosis

Disease Scores

Complications

Prognosis

Ashtasthana pareeksha – अष्टस्थान परीक्षा

दशविध परीक्षा – Dashvidha pariksha


Treatments

Results

1. Patient Name -
2. Diagnosis -
Parameters Ayurvedic Part Symptoms Signs Complications Lab tests Imaging Studies Disease Scores Prognosis Action
Before Treatment
After 15 Days

Company

Wholesaler of rock sugar, dry fruits & raw herbs in Udupi, Karnataka.

+91 9964584293
anaamayaherbals@gmail.com

Address

Udupi sweets building,
Opposite to mother of sorrows Church,
K M marga, Udupi,
Karnataka 576101

© Anaamaya Herbals 2026

Glowing
Pay