Brief Description
Celastrus paniculatus is a woody climber commonly known as black oil plant, climbing staff tree, and intellect tree used to improve cognitive functions of Brain.
अभिधानरत्नमाला - ४. तिक्तस्कन्ध
ज्योतिष्मती स्वर्णलता ज्योतिष्माह्वा च दुर्मदा ||६९||
(लावणी कङ्गुनी पीता पीततैला औषधप्रिया) |
अष्टाङ्गनिघण्टु - १५. अर्कादिगण
काकादनी पीततैला वेगा काकाण्डकी तथा | ज्योतिष्मती पीततैला वेगा कङ्गुणिका स्मृता ||१२६||
श्वेता सुनाभिः कटभी किणिही मधुरेणुका |
कैयदेवनिघण्टु - १. ओषधिवर्ग
ज्योतिष्मती
काकाण्डवी रूक्षफला वेगा काकानदी लता ||७१४||
पीततैला सलवणा पिण्याका च स्फुटत्वचा | ज्योतिष्मतीकङ्गुनिका कट्विका कुट्टणी वृषा ||७१५||
ज्योतिष्मती तु सुस्निग्धा तिक्तोऽष्णा कटुका सरा | कषाया वामनी तीक्ष्णा मोहमेधाक्षिवर्णदा ||७१६||
कफानिलहरा हन्ति व्रणवीसर्पपाण्डुताः |७१७|
धन्वन्तरिनिघण्टु - १. गुडूच्यादिवर्ग
ज्योतिष्मती तु कटभी सुवर्णलतिकेति च | ज्योतिष्कायाऽग्निभासा च लवणोक्ता च दुर्जरा ||२९८||
ज्योतिष्मती कटुस्तिक्ता सरा कफसमीरजित् | अत्युष्णा वमनी तीक्ष्णा वह्निबुद्धिस्मृतिप्रदा ||२९९||
निघण्टुशेष - २. गुल्मकाण्ड
ज्योतिष्मत्यां स्वर्णलता दुर्मदा लवणाऽग्निभा | पारावतपदी पण्या ज्योतिष्का कटभीत्यपि ||२०९||
निघण्टुशेषटीका व्याख्या (श्रीवल्लभगणि कृत)
ज्योतिर्विद्यतेऽस्याः ज्योतिष्मती, तस्याम्| स्वर्णस्य लतेव स्वर्णलता| दुष्टो मदोऽस्याः दुर्मदा| लुनाति जाड्यं लवणा, नन्द्यादित्वादनः| अग्निवद् भा-दीप्तिरस्याः अग्निभा| पारावतस्येव पदा अस्याः पारावतपदी| अत एव पारावतांह्रिः| पणे साधुः पण्या; “स्तुत्या” इति क्षीरस्वामी| द्योतते ज्योतिः, “द्युतेरादेश्च जः” [हैमोणादिसू. ९९१] इतीस्, तदेव ज्योतिष्का| “कटति-आवृणोति कटभी” इति क्षीरस्वामी, “कॄ-शॄ-गॄ-शलि-” [हैमोणादिसू. ३२९] इत्यभः| आह च–
ज्योतिष्मती तु कटभी स्यात् सुवर्णलतेति च|
ज्योतिष्का चाग्निभा सा च लवणोदा च दुर्दिना|| [धन्व. वर्ग १ श्लो. २६७] इति|
द्व्यर्थे पारावतपदी-काकजङ्घा ज्योतिष्मती च|
अमरोऽप्याह–
पारावतांह्रिः कटभी पण्या ज्योतिष्मती लता| [अमर. का. २ वर्ग ४ श्लो. १५०] इति|
ज्योतिष्मतीनामानि| लोके तु ‘मालकाङ्गुणी’ इति प्रसिद्धिः||२०९||
पर्यायरत्नमाला
पारावतपदी पण्या लवणा स्फुटवल्कला ||५५|| ज्योतिष्मती पीततैला केचित्तामिङ्गुदीं विदुः ||५६||
भावप्रकाश-पूर्वखण्ड-मिश्रप्रकरण - २. हरीतक्यादिवर्ग
ज्योतिष्मती स्यात्कटभी ज्योतिष्का कङ्गनीति च | पारावतपदी पण्या लता प्रोक्ता ककुन्दनी ||१५०||
ज्योतिष्मती कटुस्तिक्ता सरा कफसमीरजित् | अत्युष्णा वामनी तीक्ष्णा वह्निबुद्धिस्मृतिप्रदा ||१५१||
मदनपालनिघण्टु - १. अभयादिवर्ग
ज्योतिष्मती वह्निरुचिः कङ्गुणी कटुभी तथा | ज्योतिष्मती कटुस्तिक्ता सरा कफसमीरजित् |
अत्युष्णा वामनी तीक्ष्णा वह्निबुद्धिस्मृतिप्रदा ||१९१||
मदनादिनिघण्टु - २२. द्वाविंशगण
ज्योतिष्मती कङ्गुणिका पारावतपदी प्रिया | पीततैला सलवणा वेगा काकादनी तथा ||११||
वामनी कफवातघ्नी तीक्ष्णा सम्मोहिनी तथा | मेध्या कषायकटुका तिक्तं ज्योतिष्मती मता ||१२||
माधवद्रव्यगुण - १. विविधौषधिवर्ग
मेध्या ज्योतिष्मती तीव्रा व्रणविस्फोटनाशिनी |
राजनिघण्टु - ३. गुडूच्यादिवर्ग
ज्योतिष्मती स्वर्णलताऽनलप्रभा ज्योतिर्लता सा कटभी सुपिङ्गला |
दीप्ता च मेध्या मतिदा च दुर्जरा सरस्वती स्यादमृतार्कसङ्ख्यया ||८२||
ज्योतिष्मती तिक्तरसा च रूक्षा किञ्चित्कटुर्वातकफापहा च |
दाहप्रदा दीपनकृच्च मेध्या प्रज्ञाञ्च पुष्णाति तथा द्वितीया ||८३||
राजनिघण्टु - २३. अनेकार्थनामगणसङ्ग्रह
माण्डूकी ब्रह्मजा शङ्ख पुष्पी ज्योतिष्मती मुनिः | विष्णुक्रान्ता वचा श्वेता मेध्यायां सप्त सम्मताः ||४||
राजवल्लभनिघण्टु - ६. औषधाश्रयपरिच्छेद
मेधा ज्योतिष्मती तीक्ष्णा व्रणविस्फोटनाशिनी ||४५||
सरस्वतीनिघण्टु - ४. लतावर्ग
ज्योतिष्मती कु(क)ङ्गुनिका पारावतपदी वृषा ||२६|| लवणा कटभी पिङ्गा पीततैलाऽमृतोद्भवा |२७|
सिद्धमन्त्र - ५. कफवातघ्नवर्ग
शोढल निघण्टु
नामसङ्ग्रह (प्रथम भाग) - ¶. विषयसंग्रह
गुडूच्यादिवर्ग सङ्क्षिप्त गुण
ज्योतिष्मती तीक्ष्णमेध्या व्रणविस्फोटनाशनी |
अपामार्गस्तेजवती तथा ज्योतिष्मतीफलम् | योज्यं नस्यं कृमिव्याधौ शिरोरोगे सपीनसे ||१९||
सौश्रुतनिघण्टु - ८. अर्कादिगण
लवणा कङ्गुका चैव तथा ज्योतिष्मती च सा |पारावता च विद्या च पीततैला च शब्दिता ||१२०||
Paniculatine
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | कटु - Katu - Pungent तिक्त - Tikta - Bitter कषाय - Kashaya - Astringent |
|---|---|
| Guna | उष्णं गुणम् - Ushna Gunam - Drug action which imparts heat सर गुण - Saraguna - Drug action which imparts movement तीक्ष्णम् - Tikshnam - Drug action which irritates body by its Pungent quality स्निग्ध गुणम् - Snigdha Gunam - Drug action which imparts unctuousness |
| Veerya | Ushna veerya |
| Vipaka | Katu |
| Prabhava | विष (Visha) |
| Anupanam | मधु - Madhu - Honey | modal-content
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | श्वित्रम्/किलास/श्वेत कुष्ठ (shvitram/kilasa/shveta kushtha , Disease spectrum with whitish discoloration of skin - Vitiligo, dermal leukodermatosis ) | अपामार्गज्योतिष्मती तैलम् (Apamarga jyotishmati tailam) | बीजम् - Beejam - Seeds | यो.र,व.से,ग.नि,वृ.यो.सं, | ||
| 2 | रक्तार्शस् - Raktarshas - Bleeding piles | ज्योतिष्मती बीज लेपम् - Jyotishmati beeja Lepam | बीजम् - Beejam - Seeds | वृ.नि.र, यो.र/अर्शस् | ||
| 3 | भगन्धर (Bhagandara, Anal fistula or diseases | ज्योतिष्मत्यादि व्रणशोधन गणम् - Jyotishmatyadi Vrana Shodhana Ganam | बीजम् - Beejam - Seeds | व.से./भगन्धर | ||
| 4 | वातरोगम् /मरुत् रोगम् - Vata Rogam / Marut rogam - Disease spectrum of Movement diseases involving Musculoskeletal and Nervous System | ज्योतिष्मती गुटिका - Jyotishmati Gutika | बीजम् - Beejam - Seeds | वैद्यामृतम् | ||
| 5 | उन्मादम् - Unmadam - Disease spectrum with altered mental health of a person | ब्रार्ह्म्यादि चूर्णम् (Brahmyadi churnam) | बीजम् - Beejam - Seeds | सु. चि. २८ / ६ | ||
| 6 | वामकम् (Vamakam - Drug action which induces emesis or vomiting) | फलपिप्पल्यादि उत्कारिका / मोदकम्- Phalapippalyadi Utkarika/ Modakam | बीजम् - Beejam - Seeds | च.क१/२३,अ.सं.क.१/१३) | ||
| 7 | उष्णाभिप्रायी ज्वरम् / शीतज्वरम् - Ushnabhiprayi Jvaram / Sheeta Jvaram - Fever with cold intolerance and desire to have hot things | अगर्वादि तैल - Agarvadi Tailam | बीजम् - Beejam - Seeds | च.चि.3/267 | ||
| 8 | कफज व्याधि (Diseases associated with Kapha) | अर्कादि गणम् - Arkadi Ganam | बीजम् - Beejam - Seeds | अ.सं.सू.१६/१५ , अ.हृ.सू.१५/२९ , सु.सू.३८ / १६-१७ | ||
| 9 | क्रिमि रोग (Krimi roga) | अर्कादि गणम् - Arkadi Ganam | बीजम् - Beejam - Seeds | अ.सं.सू.१६/१५ , अ.हृ.सू.१५/२९ , सु.सू.३८ / १६-१७ | ||
| 10 | कुष्ठम् - Kushtha | अर्कादि गणम् - Arkadi Ganam | बीजम् - Beejam - Seeds | अ.सं.सू.१६/१५ , अ.हृ.सू.१५/२९ , सु.सू.३८ / १६-१७ | ||
| 11 | कफमेदज व्याधि (Kaphamedaja Vyadhi) | अर्कादि गणम् - Arkadi Ganam | बीजम् - Beejam - Seeds | अ.सं.सू.१६/१५ , अ.हृ.सू.१५/२९ , सु.सू.३८ / १६-१७ | ||
| 12 | मेदोरोग (Medoroga, Diseases associated with F | अर्कादि गणम् - Arkadi Ganam | बीजम् - Beejam - Seeds | अ.सं.सू.१६/१५ , अ.हृ.सू.१५/२९ , सु.सू.३८ / १६-१७ | ||
| 13 | व्रण शोधन (Vruna shodhana, wound cleansing or ulcer debridement medicines)) | अर्कादि गणम् - Arkadi Ganam | बीजम् - Beejam - Seeds | अ.सं.सू.१६/१५ , अ.हृ.सू.१५/२९ , सु.सू.३८ / १६-१७ | ||
| 14 | विष (Visha) | अर्कादि गणम् - Arkadi Ganam | बीजम् - Beejam - Seeds | अ.सं.सू.१६/१५ , अ.हृ.सू.१५/२९ , सु.सू.३८ / १६-१७ | ||
| 15 | कफज व्याधि (Diseases associated with Kapha) | कफघ्न / कफ संशमन गणम् - Kaphaghna / Kapha samshamana Ganam | बीजम् - Beejam - Seeds | अ.सं.सू.१५/७ , अ.हृ.सू.१४/१ , सु.सू.३८/९ |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|