Brief Description
विषे पथ्यम्
शालयः षष्टिकाश्चैव कोरदूषाः प्रियङ्गवः|
भोजनार्थे प्रशस्यन्ते लवणार्थे च सैन्धवम्||२२४||
तण्डुलीयकजीवन्तीवार्ताकसुनिषण्णकाः|
चुच्चूर्मण्डूकपर्णी च शाकं च कुलकं हितम्||२२५||
धात्री दाडिममम्लार्थे यूषा मुद्गहरेणुभिः|
रसाश्चैणशिखिश्वाविल्लावतैत्तिरपार्षताः||२२६||
विषघ्नौषधसंयुक्ता रसा यूषाश्च संस्कृताः|
अविदाहीनि चान्नानि विषार्तानां भिषग्जितम्||२२७||
विरुद्धाध्यशनक्रोधक्षुद्भयायासमैथुनम्|
वर्जयेद्विषमुक्तोऽपि दिवास्वप्नं विशेषतः||२२८||
असाध्य उदरे विषप्रयोगानन्तरं पथ्यम्
क्रियातिवृत्ते जठरे त्रिदोषे चाप्रशाम्यति||१७५||
ज्ञातीन् ससुहृदो दारान् ब्राह्मणान्नृपतीन् गुरून्|
अनुज्ञाप्य भिषक् कर्म विदध्यात् संशयं ब्रुवन्||१७६||
अक्रियायां ध्रुवो मृत्युः क्रियायां संशयो भवेत्|
एवमाख्याय तस्येदमनुज्ञातः सुहृद्गणैः||१७७||
पानभोजनसंयुक्तं विषमस्मै प्रयोजयेत्|
यस्मिन् वा कुपितः सर्पो विसृजेद्धि फले विषम्||१७८||
भोजयेत्तदुदरिणं प्रविचार्य भिषग्वरः|
तेनास्य दोषसङ्घातः स्थिरो लीनो विमार्गगः||१७९||
विषेणाशुप्रमाथित्वादाशु भिन्नः प्रवर्तते|
विषेण हृतदोषं तं शीताम्बुपरिषेचितम्||१८०||
पाययेत भिषग्दुग्धं यवागूं वा यथाबलम्|
त्रिवृन्मण्डूकपर्ण्योश्च शाकं सयववास्तुकम्||१८१||
भक्षयेत् कालशाकं वा स्वरसोदकसाधितम्
उन्मादे पथ्यम्
पुराण कूष्माण्डफलं पटोलं ब्राह्मीदलं वास्तुक तण्डुलीयकम् ।
खराश्वमूत्रं गगनाम्बु पथ्या सुवर्णचूर्णानि च नारिकेलम् ॥
द्राक्षा कपित्थं पनसं च वैद्यैः विधेयमुन्मादगदेषु पथ्यम् ।
अपस्मारे पथ्यम्
कूर्मामिषं धन्वरसाः दुग्धं ब्राह्मीदलं वचा । पटोलं वृद्धकूष्माण्डं वास्तूकं स्वादुदाडिमम् ॥
शोभञ्जन्ं पयः पेटी द्राक्षा धात्री परूशकम् । तैलं खराश्वमूत्रं च गगनाम्बु हरीतकी ॥
अप्स्मार गदे नृणां पथ्यमेतदुदीरितम् ॥
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | विषे पथ्याहार (Vishe pathyahara) | मण्डूकपर्णी शाकम् (Mandukaparni Shakam) | च. चि. २३ / २२५,च. चि. १३ / १८१), भै.र/उन्माद | |||
| 2 | उन्मादे पथ्यम् (Diet in psychiatric disease) | मण्डूकपर्णी शाकम् (Mandukaparni Shakam) | च. चि. २३ / २२५,च. चि. १३ / १८१), भै.र/उन्माद | |||
| 3 | उदरे विषप्रयोगस्य पथ्यम् | मण्डूकपर्णी शाकम् (Mandukaparni Shakam) | च. चि. २३ / २२५,च. चि. १३ / १८१), भै.र/उन्माद | |||
| 4 | अपस्मारे पथ्यम् (Diet in apasmsara- seizure d | मण्डूकपर्णी शाकम् (Mandukaparni Shakam) | भै.र/अपस्मार |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|