Brief Description
प्रसारिणीपलशतं जलद्रोणेन पाचयेत् । पादशिष्टः शृतो ग्राह्यस्तैलं दधि च तत्समम्॥११९॥
काञ्जिकं च समं तैलाक्षीरं तैलाचतुर्गुणम् । तैलात्तथाष्टमांशेन सर्वकल्कानि योजयेत् ॥ १२०॥
मधुकं पिप्पलीमूलं चित्रकः सैन्धवं वचा। प्रसारिणी देवदारु रास्ना च गजपिप्पली ॥१२॥
भल्लातः शतपुष्पा च मांसीचैभिर्विपाचयेत् । एतत्तैलवरं पक्वं वातश्लेष्मामयाञ्जयेत् ॥ १२२॥
कौब्जं पङ्गुत्वखञ्जत्वे गृध्रसीमर्दितं तथा। हनुपृष्ठशिरोग्रीवाकटीस्तम्भं च नाशयेत् ॥ १२३ ॥
अन्यांश्च विषमान्वातान्सर्वानाशु व्यपोहति ।
दी-प्रसारिणीति । प्रसारिणी प्रसिद्धा तन्मूलं कुट्टयित्वा पलशतं संगृह्य द्रोणपरिमितेन जलेन संक्वाथ्य पादावशेषो ग्राह्यः, तेन समं तैलं तिलसंभवं ग्राह्यम् , द्रोणस्तु चतुराढक इति । आढकश्चतु:षष्टिपलमित्यर्थः । दधि च तैलसमं काञ्जिकं तैलसमं, क्षीरं चतुर्गुणं तैलपरिमाणात् । तैलस्याष्टमांशेन कृत्वा वक्ष्यमाणद्रव्याणां भागः । तत्र मधुकं यष्टीमधु, भल्लातो भल्लातकफलं, मांसी जटाख्या । एतच तन्त्रान्तरेषु कुब्जप्रसारिणीतैलमिति संज्ञितं कौब्जेऽत्यर्थं विहितत्वात् । हनुपृष्ठशिरोग्रीवाकटीस्तम्भमिति तेन स्तम्भशब्दो हन्वादिभिः प्रत्येकमभिसम्बध्यते॥११९-१२३॥ -
गू०-अथ प्रसारिणीतैलं । प्रसारिणी गन्धमादालि. पूर्वदेशे, पलशते द्रोणजले पाचयेत् , पादशेषं आढकं गृह्यते, तैलं तत्समम् । आढकमिति । दधि तैलसमं काञ्जिकं च तैलात्समं तैलादष्टमांशेन कल्कानि कल्कद्रव्याणि तानि मधुकादीनि मधुकं यष्टीमधु स्पष्टमन्यत् ॥ ११९-१२३ ॥
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | अपतानकम्/अपतन्त्रकम् (Apatanakam/Apatantrakam - Disease spectrum with tonic clonic muscle contractions with psychomotor component, loss of consciousness, labored breathing, headache,abscence eye movements- Opisthotonos, emprosthotonos, pleurothotonos, cata | प्रसारिण्यादि तैलम् (Prasarinyadi tailam) | शा.म.९/११९-१२३ | |||
| 2 | पङ्गु (Pangu, Disease spectrum with paralysis of lower limbs, - Quada equina syndrome, spinal cord compression , Motor neuron disease, Guillian barre syndrome, Peripheral neuropathies) | प्रसारिण्यादि तैलम् (Prasarinyadi tailam) | शा.म.९/११९-१२३ | |||
| 3 | कुब्जता / कौब्ज्यता - Kubjata / koubjyata - Spectrum of diseases with kyphosis , altered articulations of vertebral column joints | प्रसारिण्यादि तैलम् (Prasarinyadi tailam) | शा.म.९/११९-१२३ | |||
| 4 | खञ्जता / खाञ्ज्यता - Khanjata / Khanjyata - Spectrum of diseases with paralysis or paresis of a lower limb resulting in difficult walking | प्रसारिण्यादि तैलम् (Prasarinyadi tailam) | शा.म.९/११९-१२३ | |||
| 5 | गृध्रसी - Grudhrasi - Spectrum of diseases with radiating pain from low back towards lower limb | प्रसारिण्यादि तैलम् (Prasarinyadi tailam) | शा.म.९/११९-१२३ | |||
| 6 | अर्दितम् - Arditam - Disease spectrum with Facial paralysis, Bells palsy, Transient ischemic attack, Hemi Paresis | प्रसारिण्यादि तैलम् (Prasarinyadi tailam) | शा.म.९/११९-१२३ | |||
| 7 | हनुग्रह/हनुस्तम्भम् - Hanugraha - Diseases spectrum with stiffness at Temporomandibular (TMJ) joint | प्रसारिण्यादि तैलम् (Prasarinyadi tailam) | शा.म.९/११९-१२३ | |||
| 8 | कटिग्रह /कटिगत वात - Katigraha / katigata vata - Disease spectrum with Immobility due to lumbar muscle spasm / sprain | प्रसारिण्यादि तैलम् (Prasarinyadi tailam) | शा.म.९/११९-१२३ | |||
| 9 | पृष्ठग्रह - Prushtha Graha - Immobility or Stiffness of the back | प्रसारिण्यादि तैलम् (Prasarinyadi tailam) | शा.म.९/११९-१२३ | |||
| 10 | मन्यास्तम्भम् / मन्याग्रहम् - Manyastambham / Manyagraham - Disease spectrum with wry neck, Torticollis | प्रसारिण्यादि तैलम् (Prasarinyadi tailam) | शा.म.९/११९-१२३ | |||
| 11 | वातरोगम् /मरुत् रोगम् - Vata Rogam / Marut rogam - Disease spectrum of Movement diseases involving Musculoskeletal and Nervous System | प्रसारिण्यादि तैलम् (Prasarinyadi tailam) | शा.म.९/११९-१२३ |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|