Brief Description
पिप्पली मरिचं चव्यं हरिद्रा चित्रको धनः ॥२६॥
विडङ्गं क्रमुको लोध्रः पाठा धात्र्येलवालुकम् । उशीरं चन्दनं कुष्ठं लवङ्गं तगरं तथा ॥ २९ ॥
मांसी त्वगेलापत्रं च प्रियङ्गुर्नागकेशरम् । एषामर्धपलान्भागान्सूक्ष्मचूर्णीकृतान् शुभान् ॥३०॥
जलद्रोणद्वये क्षिप्त्वा दद्याद्गुडतुलात्रयम् । पलानि दश धातक्या द्राक्षा पष्टिपला भवेत् ॥३॥
एतान्येकत्र संयोज्य मृद्भाण्डे च विनिक्षिपेत् । ज्ञात्वाऽऽगतरसं तस्य पाययेदग्न्यपेक्षया ॥ ३२ ॥
क्षयं गुल्मोदरं कार्श्यं ग्रहणीं पाण्डुतां गदम् । अर्शांसि नाशयेच्छीघ्रं पिप्पल्याद्यासवस्त्वयम्॥३३॥
दी-अथ पिप्पल्यासवमाह-पिप्पलीति । अयं पिप्पल्याद्यासवः क्षयादिरोगे प्रशस्तः । अत्र धनो मुस्तं, क्रमुकः पूगीफलं, धात्री आमलकी, एलवालकं स्वनामख्यात, कुष्ठ गन्धि कट्फलसदृशद्रव्यविशेषं त्वक् वराङ्गं, शेषं प्रसिद्धम् । शुभानिति श्लक्ष्णान् वस्त्रगालितानित्यर्थः । ज्ञात्वागतरसमिति आगतरस ज्ञात्वा तदनु दण्डेन कृत्वा घर्षयेत् । पश्चाद्वस्त्रगालितं प्रापयेत् । एके मासेनागतरसं भवतीति वदन्ति समीचीनमेतत् । अग्न्यपेक्षया अग्निबलापेक्षया एतदातुरविषयं, स्वस्थानां तु परिभाषोक्तमात्रया पानं । तद्यथा--'द्वावञ्जली ह्युत्तमायां मात्रा हीना च षट्पला। चतुष्पला मध्यमा च ग्राह्या सान्नं च सामिषं । अतोऽन्यथा भक्षणे हि शरद्ग्रीष्मऋतौ तथा । शोषादिकं प्रकुरुते विधिवत् तेन गृह्यते' इति ॥ २८-३३ ॥
गू०-घनो मुस्तकः, पूगीफलं, धात्री आमलकी, एलवालुकं हरिवालुकं सुगन्धद्रव्यं, मांसी जटामांसी, पल्लवं पत्रं, एषां पिप्पल्यादीनां अर्धपलांश्चूर्णीकृतान् । जलद्रोणद्वये क्षिप्वा गुडतुलात्रयं दद्यात् । तुलापलशतं धातक्या दशपलानि द्राक्षा षष्टिपला एतानि चात्र योज्यानि । मृद्भाण्डे विनिक्षिपेत् आगतरसं प्राप्तरसं ज्ञात्वा अग्न्यपेक्षया पाययेत् । क्षयं गुल्मादिकं च नाशयेत् । अयं पिप्पल्यासवः । इति पिप्पल्यासवः ॥ २८-३३ ॥
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | क्षय रोगम् / राजयक्ष्मा / शोषम् - Kshaya Rogam / Rajayakshma / Shosham - Disease spectrum with progressive emaciation or cachexia | पिप्पल्यासवम् (Pippalyasavam) | शा.म.९/२६-३३ | |||
| 2 | ग्रहणी रोगम् - Grahani rogam - Disease spectrum with altered digestion, absorption and excretion | पिप्पल्यासवम् (Pippalyasavam) | शा.म.९/२६-३३ | |||
| 3 | गुल्म रोगम् - Gulma Rogam - Disease spectrum with various Abdominal swellings / tumours/ Cysts | पिप्पल्यासवम् (Pippalyasavam) | शा.म.९/२६-३३ | |||
| 4 | उदर रोगम् - Udara Rogam - Diseases with abdominal Distention due to Various Causes | पिप्पल्यासवम् (Pippalyasavam) | शा.म.९/२६-३३ | |||
| 5 | पाण्डुरोगम् - Pandurogam - Disease spectrum with altered blood circulation and tissue perfusions and blood production | पिप्पल्यासवम् (Pippalyasavam) | शा.म.९/२६-३३ | |||
| 6 | अर्शस् - Arshas - Diseases with swellings and tumours at anal canal | पिप्पल्यासवम् (Pippalyasavam) | शा.म.९/२६-३३ | |||
| 7 | कार्श्यम् - Karshyam - Emaciation | पिप्पल्यासवम् (Pippalyasavam) | शा.म.९/२६-३३ |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|