ऊषकादि गणम् - Ushakadi Ganam

Scientific Name: ऊषकादि गणम् - Ushakadi Ganam

Hindi Name: ऊषकादि गण - Ushakadi Gan

English Name: Ushakadi Ganam

Category: Combination Products

Sub-Category: बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms

Brief Description

सुश्रुतसंहिता - सूत्रस्थानम् - ३८. द्रव्यसंग्रहणीयाध्यायः

ऊषकसैन्धवशिलाजतुकासीसद्वयहिङ्गूनि तुत्थकं चेति ||३७||
ऊषकादिः कफं हन्ति गणो मेदोविशोषणः |
अश्मरीशर्करामूत्रकृच्छ्रगुल्मप्रणाशनः ||३८||

निबन्धसङ्ग्रह व्याख्या (डल्हण कृत)

ऊषकेत्यादि| ऊषकः क्षारमृत्तिका वाराणसीसमीपे बडहरदेशे बाहुल्येन भवति, अन्ये तद्भवं द्रव्यान्तरमाहुः; कासीसद्वयं कासीसं

भस्मसदृशं किञ्चिदम्ललवणरसं, द्वितीयं पुष्पकासीसमीषत्पीतं तुवररसं तद्भेद एव; तुत्थकं कर्परिकातुत्थं खपरिया इति लोके,

अन्ये मयूरग्रीवमाहुः| शेषं सुबोधम्||३७-३८||

अष्टाङ्गहृदयम् - सूत्रस्थानम् - १५. शोधनादिगणसङ्ग्रहोध्यायः

अष्टाङ्गसङ्ग्रहः - सूत्रस्थानम् - १६. विविधद्रव्यगणसङ्ग्रहः

ऊषकस्तुत्थकं हिङ्गु कासीसद्वयसैन्धवम् | सशिलाजतु कृच्छ्राश्मगुल्ममेदःकफापहम्||२३||

सर्वाङ्गसुन्दरी व्याख्या 

ऊषको-वृषकः, कल्लर इति प्रसिद्धः| तुत्थकं-खर्परं किटिहापरसंज्ञम्| हिङ्गु-रामठम्| कासीसद्वयं-एकं पांशुधातुसंज्ञमपरं

पुष्पकासीसाख्यम्| सैन्धवं-माणिमन्थम्| शिलाजतु-शिलाजम्| ऊषकादिरयं मूत्रकृच्छ्रादीन् हन्ति|

आयुर्वेदरसायनम् व्याख्या 

 ऊषकादिगणमाह-ऊषक इत्यादि| ऊषकः-क्षारमृत्तिका| कृच्छ्रं-मूत्रकृच्छ्रम् |

अष्टाङ्गनिघण्टु - १२. ऊषकादिगण

ऊषकस्तुत्थकं हिङ्गु कासीसद्वयसैन्धवम् | सशिलाजतु कृच्छ्राश्मगुल्ममेदः कफापहम् ||९८||
ऊषकादौ तु वृषको वूषको रुचकाह्वयः | ऊषो निःसारकः सिंहो मूत्रवृद्धिकरः स्मृतः ||९९||
कठिनं तुत्थकं द्वेधा कर्परं बर्हिकण्टकम् | जन्तुघ्नं जरणं हिङ्गु रामठ भूतनाशनम् ||१००||
कासीसं पांशुधावाख्यं द्वितीयं पुष्पसञ्ज्ञकम् | सैन्धवं माणिमन्थं च नादेयं लवणोत्तमम् ||१०१||
शिलाजं धातुजं ज्ञेयं मन्दरोत्थं शिलाजतु | पार्वतं शैलनिर्यासः गिरिजं च शिलाह्वयम् ||१०२||

1. Usaka/Kalhara (Sodium chloride), 2. Tutthaka (Cupric sulphate), 3. Hingu (Ferula foetida), 4. Kaslsa dvaya (2 types of kasisa i.e. Pamsu & puspakasisa), 5. Saindhava (Sodium chloride impura), 6. Silajatu (bitumen).

Uses
Indicated in dysurea, urinary calculi and tumors. Decreases the fat and mitigates kapha.

ऊषकादि गण—ऊषक (कल्लर), तूतिया ( औषध-प्रयोग में इसे भून कर लिया जाता है), हींग, हरा कासीस, सेंधानमक तथा शिलाजीत—यह गण मूत्रकृच्छ्र, अश्मरी (पथरी), गुल्म, मेदोविकार एवं कफज विकार को शान्त करता है ।। २३ ॥

Sl.No Raw Material Variant Ratio Quantity Required for 1000g Unit
modal-content
Rasa
Guna
VeeryaUshna veerya
VipakaKatu
Prabhava
Anupanam
Sl.No. Disease Factor Name of the combination Form of the combination Reference Combination products Procedure
1 मूत्रकृच्छ्र - Mutra kruchra - Disease spectrum of dysuria, oliguria ऊषकादि गणम् - Ushakadi Ganam बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms अ.सं.हृ.सू.१५ / २३, अ.सं.सू.१६/१२
2 अश्मरि - Ashmari - Diseases with Nephrolithiasis / Renal Calculi ऊषकादि गणम् - Ushakadi Ganam बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms अ.सं.हृ.सू.१५ / २३, अ.सं.सू.१६/१२
3 गुल्म रोगम् - Gulma Rogam - Disease spectrum with various Abdominal swellings / tumours/ Cysts ऊषकादि गणम् - Ushakadi Ganam बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms अ.सं.हृ.सू.१५ / २३, अ.सं.सू.१६/१२
4 मेदोरोग (Medoroga, Diseases associated with F ऊषकादि गणम् - Ushakadi Ganam बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms अ.सं.हृ.सू.१५ / २३, अ.सं.सू.१६/१२
5 कफज व्याधि (Diseases associated with Kapha) ऊषकादि गणम् - Ushakadi Ganam बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms अ.सं.हृ.सू.१५ / २३, अ.सं.सू.१६/१२
6 कफमेदज व्याधि (Kaphamedaja Vyadhi) ऊषकादि गणम् - Ushakadi Ganam बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms अ.सं.हृ.सू.१५ / २३, अ.सं.सू.१६/१२
Disease Factors
Type Operator Value Unit Frequency Duration Comment
1

Basic Information

2

Main Complaints

3

History

4

General Examination

5

Systemic Examination

6

Ayurved


Respiratory System

1. Inspection
2. Palpation
4. Auscultation

Cardiovascular System

1. Inspection
2. Palpation
4. Auscultation

Gastrointestinal System

1. Inspection
4. Auscultation
5. Per rectal and perianal Examination
6. Endoscopic Findings
7. Colonoscopy Findings
8. MRCP Findings

Central Nervous System

1. Higher Mental function
2. Cranial Nerves
3. Motor System
4. Sensory System

Musculoskeletal System

1. Inspection
3. Special Tests

Integumentary System – Skin and Appendages

1. Inspection
2. Palpation
3. Special Tests

The visual system

Inspection of the eyes
Intra ophthalmic Pressure
Visual acuity
Visual Field
Refractive errors
Ophthalmoscopic examination

The ear

Inspection
Palpation
Otoscopic Examination
Hearing Tests
Vestibular Function Tests
Audiogram

The nose

Inspection
Palpation

The Reproductive System

1. Female Reproductive System
Breast
Inspection
Palpation
External genitalia and vagina and Cervix
Inspection
Palpation
Menstrual History
2. Obstetric Examination
3. Male Reproductive System
Inspection
Palpation

Lab Tests

Imaging studies

Biopsy / FNAC and other histopathological studies

Diagnosis

Disease Scores

Complications

Prognosis

Ashtasthana pareeksha – अष्टस्थान परीक्षा

दशविध परीक्षा – Dashvidha pariksha


Treatments

Results

1. Patient Name -
2. Diagnosis -
Parameters Ayurvedic Part Symptoms Signs Complications Lab tests Imaging Studies Disease Scores Prognosis Action
Before Treatment
After 15 Days

Company

Wholesaler of rock sugar, dry fruits & raw herbs in Udupi, Karnataka.

+91 9964584293
anaamayaherbals@gmail.com

Address

Udupi sweets building,
Opposite to mother of sorrows Church,
K M marga, Udupi,
Karnataka 576101

© Anaamaya Herbals 2026

Glowing
Pay