Brief Description
सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम्
बलाशतावरीशिग्रुवरणार्ककरञ्जका ः । एरण्डश्चैव कोरण्टो वाजिगन्धा प्रसारिणी ॥
पञ्चमूलं वरिष्ठं च तैः समे क्वथिते जले । पादावशेषिते दद्यात् तैलस्यार्धाढकं भिषक् ॥
क्षीरं तद्विगुणं दद्यात् तत्समं दधिकाञ्जिके । तगरामरकुष्ठैला शुण्ठीसर्षपचोरकान् ॥
(उत्पलाद्यञ्जने नीलीं श्लक्ष्णपिष्टान् समावपेत् ) ।
शताह्वाकुष्ठसिन्धूत्थ रास्ना कालानुसारिका ॥
वचा सचित्रकं मांसी सरलं कटुरोहिणी । प्रत्येकं कर्षिकान् भागान् प्रतिवापाय पण्डितः ॥
तत्साम्भारेण मृद्वग्नि सिद्धं तिलजमादरात् । पानाभ्यञ्जनगण्डूषे विधेयं वस्तिकर्मणि ॥
अशीति वातजान् रोगान् हन्यादाशु सुदारुणान् । एततैलं महावीर्यमात्रेय प्रमुखैः पुरा ॥
निर्मितं नामकं चापि प्रभञ्जनविमर्दनम् ॥
|
Kashaya Dravya / कषाय के लिये द्रव्य |
|||
|
Bala |
बला |
Sida Cordifolia |
1 Part |
|
Shatavari |
शतावर |
Asparagus racemosus |
1 Part |
|
Shigru |
श्सहजन |
Moringa oleifera |
1 Part |
|
Varuna |
वरुण |
Crataeva nurvala |
1 Part |
|
Arka |
आक |
Calotropis procera |
1 Part |
|
Karanja |
करंजुवा |
Pongamia pinnata |
1 Part |
|
Eranda |
एरण्डी |
Ricinus communis |
1 Part |
|
Sahachara |
वज्रदन्ती |
Barleria prionitis |
1 Part |
|
Ashvagandha |
असगन्धा |
Withania somnifera |
1 Part |
|
Prasarini |
प्रसारिणी |
Paederia foetida |
1 Part |
|
Bilva |
बेल |
Aegle marmelos |
1 Part |
|
Shyonaaka |
स्योना |
Oroxylum indicum |
1 Part |
|
Kashmarya |
गम्भारी |
Gmelina arborea |
1 Part |
|
Patala |
पाटला |
Stereospermum suaveolens |
1 Part |
|
Agnimantha |
अरणी |
Clerodendrum phlomidis [Premna integrifolia (Official Substitute)] |
1 Part |
|
Drava dravya / तरल द्रव्य |
|||
|
Jala |
पानी |
for decoction Potable Water |
16 Parts |
|
Tila Tailam |
तिल का तेल |
Sesame oil |
4 Parts |
|
Ksheera |
दूध |
Cow milk |
8 Parts |
|
Dadhi |
दही |
Curd from cow milk |
4 Parts |
|
Kaanji |
कांजी |
Sour gruel |
4 Parts |
|
Kalka Dravya / कल्क हेतु द्रव्य – 1 part all together / 1 भाग कुल्मिलाकर |
|||
|
Tagara |
तगर |
Valeriana wallichii |
1/19 part |
|
Devadaru |
देवदार |
Cedrus deodar |
1/19 part |
|
Ela |
इलायची |
Elettaria cardamomum |
1/19 part |
|
Shunthi |
सोण्ठ |
Zingiber officinale |
1/19 part |
|
Sarshapa |
सरसों |
Brassica campestris |
1/19 part |
|
Choraka |
चोरा |
Angelica glauca |
1/19 part |
|
Utpala |
नीलोफ़र |
Nymphaea rubra |
1/19 part |
|
Anjana |
महानीली |
Mahanili |
1/19 part |
|
Nilini |
नीली |
Indigofera tinctoria |
1/19 part |
|
Shatapushpa |
सुवा |
Anethum sowa |
1/19 part |
|
Kushtha |
कूठ |
Saussurea lappa |
1/19 part |
|
Saindhava Lavana |
सेन्धा नमक |
Rock salt |
1/19 part |
|
Rasna |
रास्ना |
Pluchea lanceolata [Alpinia galanga (Official Substitute)] |
1/19 part |
|
Kalanusrarika |
मेथी / सारिबा |
Trigonella foenum-graecum / Cryptolepis buchanani |
1/19 part |
|
Vacha |
बच |
Acorus calamus |
1/19 part |
|
Chitraka |
चित्रक |
Plumbago zeylanica |
1/19 part |
|
Jatamamsi |
जटामांसी |
Nardostachys jatamansi |
1/19 part |
|
Sarala |
गन्धविरोजा |
Pinus roxburghii |
1/19 part |
|
Katuka Rohini |
कटुकी |
Picrorhiza kurroa |
1/19 part |
Above drugs should be taken and boiled untill liquid portion evaporates and tailapaka indication arrive.
This Medicated Oil is called as Prabhanjana Vimardana Tailam, whiich is used in 80 types of Vatavyadhi in the form of oral medicine / MOuth Garglings / Massage / enema .
उपरि लिखित द्रव्यों को मिलाकर द्रवांश जबतक् बाष्पित न होजये तबतक उबाले । तैल सिद्ध लक्षण मिलनेपर उतारकर छानकर समस्त दारुणवातव्याधियों के चिकित्सा हेतु पान / गण्डूष / अभ्यंग / वस्ति के रूप मे प्रयोग करे ।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | वातरोगम् /मरुत् रोगम् - Vata Rogam / Marut rogam - Disease spectrum of Movement diseases involving Musculoskeletal and Nervous System | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 2 | नखभेदः - Nakhabheda - Nail Splitting - Onychoschizia | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 3 | विपादिका - Vipadika - Cracked Heel and Palm | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 4 | पादशूलम् - Padashulam - Pain in the Soles | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 5 | पादभ्रंशः - Padabhramsha - Foot Weakness | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 6 | खुडवात / वातकण्टकम् / गुल्फशूल - Khudavata / Vatakhantaka / Gulphashula - Ankle Joint Pain | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 7 | करसुप्ति - Karasupti - Anesthesia or Hypoesthesia of hands - Hand Numbness | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 8 | गुल्फग्रहः - Gulpha Graha - Ankle Stiffness or Loss of movement of ankle Joints | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 9 | पिण्डिकोद्वेष्टनम् - Pindikodveshtana - Calf muscle cramps | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 10 | गृध्रसी - Grudhrasi - Spectrum of diseases with radiating pain from low back towards lower limb | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 11 | जानुग्रह / जानुगत वात / जानुभेद / Janugraha / Janugata Vata - Knee Pain syndromes | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 12 | जानुविश्लेषः - Januvishlesha - Syndromes with Knee instability / dislocation | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 13 | ऊरुस्तम्भ (Urustambha, Paraparesis | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 14 | ऊरुसाद / ऊरुशूलम् - Urusaada / Urushulam - Diseases with Pain in thighs | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 15 | पङ्गु (Pangu, Disease spectrum with paralysis of lower limbs, - Quada equina syndrome, spinal cord compression , Motor neuron disease, Guillian barre syndrome, Peripheral neuropathies) | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 16 | गुद भ्रंश/ गुद निर्गमम् / स्रस्तापानम् - Guda Bhramsha / Guda nirgama / Srastapana - Diseases spectrum with rectal prolapse | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 17 | गुद वेदना /गुद रुक् (Guda vedana/Guda ruk, Diseases spectrum with pain in anus - Anal fissure, Piles, Ulcers, Anal Fistula, Crohns disease, IBD, Ulcerative colitis) | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 18 | वृषणाक्षेपः / वृषणोत्क्षेपः - Vrushanakshepa / Vrushanotkshepa - Testicular Torsion / Displaced Testis | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 19 | शेफस्तम्भः - SHephastambha - Priapism | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 20 | वृद्धि रोग/ब्रध्न रोग / वङ्क्षणानाह - Vruddhi Roga / Bradna roga / Vankshanaha - Disease spectrum with swellings at Groin and pubic area | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 21 | श्रोणी भेद - Shroni Bheda - Pain syndromes of Hip ,pelvis and buttocks | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 22 | अतीसारः / अतिसारः / विड्भेदम् - Atisara / Vitbheda - Disease spectrum with excess liquid defecation or loose stools - Diarrhea | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 23 | उदावर्त - Udavarta - Spectrum of diseases where movement of organ is opposite to physiological movement | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 24 | खञ्जता / खाञ्ज्यता - Khanjata / Khanjyata - Spectrum of diseases with paralysis or paresis of a lower limb resulting in difficult walking | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 25 | कुब्जता / कौब्ज्यता - Kubjata / koubjyata - Spectrum of diseases with kyphosis , altered articulations of vertebral column joints | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 26 | वामनत्वम् (Vamanatva - Dwarfism) | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 27 | त्रिक ग्रहम् - Trika graham, Spectrum of diseases with pain at Low back , Lumbar spine - Intervertebral disc disease, Lumbar muscle spasms and sprains, Osteoporosis, osteomalacia, Lumbar spondylosis, Spondylolisthesis | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 28 | पृष्ठग्रह - Prushtha Graha - Immobility or Stiffness of the back | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 29 | पार्श्व शूल / पार्श्वावमर्द - Parshva shula / Parshvavamarda - Pain around the ribcage and flanks | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 30 | उदरावेष्टनम् - Udaraveshatanam - Abdominal guarding / Tensed Abdomen | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 31 | हृन्मोह - Hrunmoha - Altered Sensorium in early stage | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 32 | हृद्रवः / हृल्लासः - Hrudrava / Hrullasa - Palpitations / Tachycardia | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 33 | वक्षोद्घर्षण - Vakshodgharshana - Pleural Rub | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 34 | वक्षोपरोध - Vakshoparodha - Chest tightness with chest pain | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 35 | वक्षस्तोद - Vakshstoda - Chest pain | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 36 | बाहुशोष - Bahushosha - Upper limb Atrophy | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 37 | मन्यास्तम्भम् / मन्याग्रहम् - Manyastambham / Manyagraham - Disease spectrum with wry neck, Torticollis | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 38 | ग्रीवास्तम्भः - Greeva stambha - Pain and stiffness syndromes of Cervical region | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 39 | कण्ठोध्वंसम् -Kanthodhvamsam - Diseases with Loss of Voice - Aphonia/Dysphonia | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 40 | हनुभेद - Hanubheda - Pain syndromes of temporomandibular area | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 41 | ओष्ठभेदम् - Oshthabhedam - Pain Syndromes of Lips | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 42 | अक्षिशूल / अक्षिभेद - Akshishula / Akshibheda - Pain Syndromes of Eye | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 43 | दन्त शूल (Dantashula, Odontalgia, Toothache) | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 44 | चलदन्तम् - Chaladantam - Loose tooth / Odontoseisis | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 45 | मूकता (Mukata - Mutism/ Aphasia/Dumbness) | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 46 | वाक्स्तम्भ / वाक्सङ्गम् - Vaakstambha / vaaksangam - Aphasia | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 47 | मुखशोषम् - Mukhashosha - Atrophy of facial muscles | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 48 | कषायास्यता / कषाय रसता - Kashayasyata / Kashayarasata - Astringent taste in mouth | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 49 | घ्राणनाश / गन्धनाश - Ghrana nasha / Gandhanasha - Loss of smell sense / Anosmia | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 50 | कर्णशूल ( Karnashula, Otalgia, Ear pain) | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 51 | अशब्दश्रवणम् - Ashabdashravanam - Auditory hallucinations / Paracusias / Acousma | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 52 | अरुचि / अरसज्ञता / अरोचकम् - Aruchi / Arasajnata / Arochakam - Hypogeusia / Loss of taste / Anorexia | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 53 | श्यावारुणभासता - Shyavarunabhasata - Dusky / Blackish Discoloration of body Organs | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 54 | अनिद्रा / अस्वप्न / नष्टनिद्रा / निद्राहीनता - Anidra / Asvapna / Nashtanidra / Nidraheenata - Loss of Sleep - Insomnia | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 55 | अनवस्थित चित्तत्वम् - Anavasthita Chittatva - Flight of Ideas | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 56 | उच्चैः श्रुतिः - Ucchaih Shrutih-Decreased Hearing Cepacity / Hypacusia | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 57 | वर्त्मसङ्कोचम् - Vartmasankoocham - Ptosis | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 58 | बाधिर्य (Badhirya, Deafness) | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 59 | तिमिरम् (Timiram, Disease spectrum with partial loss of vision ) | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् | |||
| 60 | वर्त्मस्तम्भ - Vartmastmbha - Lagophthalmos | प्रभञ्जन विमर्दन तैलम् - Prabhanjana Vimardana Tailam | सहस्रयोगम् / तैलप्रकरणम् |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|