Brief Description
Excellent drug for Urinary tract infections.
चरकसंहिता - सूत्रस्थानम् - २५. यज्जःपुरुषीयोऽध्यायः
चन्दनं दुर्गन्धहरदाहनिर्वापणलेपनानां ॥
अभिधानमञ्जरी - मदनादिगणवर्ग - ९. सारिवादि वर्ग
शिशिरं हिमं महर्घं भद्र श्रियं श्रीर्मलयजं च नृपभोगम् | गोशीर्षं श्रीभद्रं सुश्रीकं गन्धसारं च |
मालेयमिन्दुकान्तं तिलपर्णं मालयं महार्घं च | सितचन्दनं च वामं चन्दनमाहुराचार्याः ||१६३||
अभिधानरत्नमाला - ४. तिक्तस्कन्ध
भद्रश्रियं मलयजं गोशीर्षं श्वेतचन्दनम् ||७३|| श्रीगन्धं शिशिरं गन्धसारं तत्तैलपर्णिकम् ||७४||
अमरकोश - द्वितीयकाण्ड - ३. मनुष्यवर्ग
गन्धसारो मलयजो भद्रश्रीश्चन्दनोऽस्त्रियाम् | तैलपर्णिकगोशीर्षे हरिचन्दनमस्त्रियाम् ||१३१||
कैयदेवनिघण्टु - १. ओषधिवर्ग
भद्रश्रियं मलयजं चन्दनं श्वेतचन्दनम् | भद्रश्रीर्मलयं शालं गोशीर्षं शिशिरं हिमम् ||१२५७||
श्वेतश्रेष्ठं गन्धसारं महार्हं तिलपर्णकम् |
(तिलपर्णी चन्द्रद्युतिस्तत्प्रवालफलं स्मृतम्) |१२५८|
चन्दनं शीतलं रूक्षं तिक्ताभं ह्लादनं लघु | श्रमशोषविषश्लेष्मतृष्णापित्तास्रदाहत् |१२५९|
नातिशीतं श्वेततमं कैरातञ्च शिलोद्भवम् ||१२६०||
श्वेतवर्णं बर्बरोत्थं निर्गन्धं बर्बराह्वयम् | यावकं पीतकाष्ठं च कृत्रिमं हरिचन्दनम् ||१२६१||
श्रेष्ठं मलयसम्भूतं यवनेषु च मध्यमम् ||१२६२||
बर्बरेष्वधमं प्रोक्तं पाञ्चालयवनादिषु | सर्वाण्येतानि तुल्यानि रसतो वीर्यतस्तथा ||१२६३||
गन्धेन तु विशेषोऽस्ति पूर्वं श्रेष्ठतमं गुणैः | स्वादने कटु शीतं च घर्षणे पीतमेव च ||१२६४||
छेदने रक्तवर्णञ्च श्रेष्ठं चन्दनमुच्यते | अत्रापि चोत्तमं विद्याद् ग्रन्थिखर्परकोटरम् ||१२६५||
आर्द्रच्छिन्नं पित्तहरं शुष्कच्छिन्नं च वातनुत् | आर्द्रशुष्कं तु यच्छिन्नं तच्च श्लेष्महरं परम् ||१२६६||
सतिक्तं चन्दनं सर्वं सूक्ष्मं स्वादु हिमं गुरु | तृष्णादाहास्रपित्तघ्नं क्लमशोषविनाशम् ||१२६७||
भद्रश्रियं हिमं तिक्तं हृद्यमाह्लादनं लघु | वर्ण्यं बलासपित्तघ्नं दाहतृष्णाविषप्रणुत् ||१२६८||
चन्दनं त्रिविधं विद्याद् रक्तं पीतं च पाण्डुरम् | आरक्तमुत्तमं चैव मध्यमं पीतकं तथा ||१२६९||
पाण्डुरं त्वधमं प्रोक्तं गन्धयुक्तिविशारदैः | रक्तसारं गुरु स्वादु चक्षुष्यं शुक्रलं हिमम् ||१२७०||
किञ्चित् तिक्तं ज्वरच्छर्दितृष्णापित्तास्रनाशनम् |१२७१|
धन्वन्तरिनिघण्टु - ३. चन्दनादिवर्ग
चन्दनं गन्धसारं च महार्हं श्वेतचन्दनम् | भद्रश्रिस्तु मलयजं गोशीर्षं तिलपर्णकम् ||१||
श्रीखण्डं शीतलं स्वादु तिक्तं पित्तविनाशनम् |रक्तप्रसादनं वृष्यमन्तर्दाहापहारकम् ||२||
पित्तास्रविषतृड्दाहकृमिघ्नं गुरु रूक्षणम् | सर्वं सतिक्तमधुरं चन्दनं शिशिरं परम् ||३||
निघण्टुशेष - १. वृक्षकाण्ड
श्रीखण्डे स्यान्मलयजं चन्दनं श्वेतचन्दनम् ||२२||
गोशीर्षकं गन्धसारं भद्रश्रीस्तैलपर्णिकम् | फलकी सुरभिः सारं महार्हं रोहणोद्भवम् ||२३||
निघण्टुशेषटीका व्याख्या (श्रीवल्लभगणि कृत)
श्रिया-सौगन्ध्यलक्षणया खण्डयत्यन्यगन्धमिति श्रीखण्डम्, तत्र| मलयाद्रेर्जातं मलयजम् क्वचित् [सिद्ध. ५.१.१७१] इति डः, पुं-क्लीबलिङ्गः| चन्द्यते-ह्लाद्यते अनेन चन्दनम्, य्वसि-रसि- [हैमोणादिसू. २६९] इत्यनः; चन्दति-आह्लादयति दीप्यते वा चन्दनम्, रम्यादित्वादनट्, पुं-क्लीबलिङ्गः| श्वेतं च तत् चन्दनं च श्वेतचन्दनम्||२२||
गोशीर्षो गिरिराकरोऽस्त्यस्य गोशीर्षम्, अभ्रादित्वादः, गोशीर्षगिरिभवत्वात्, स्वार्थिके के गोशीर्षकम् इति क्षीरस्वामी| गोशीर्षे गिरौ भवं गौशीर्षम्, भवे [सिद्ध. ६.३.१२३] इत्यण्, क्लीबलिङ्गः| यद् गौडः– गौशीर्षं तैलपर्णिकम् इति क्लीबमाह| अमरस्तु तैलपर्णिक-गौशीर्षौ [अमर. का. २ वर्ग ६ श्लो. १३१] इति पुंस्याह| अण्प्रत्यये वृद्धिः मत्वर्थीये अप्रत्यये वृद्धेरभावः, एवं शब्दभेदो ज्ञेयः| गन्धेन सारं गन्धसारम्, पुं-क्लीबलिङ्गः| भद्रा श्रीरस्य भद्रश्रीः| तैलपर्णिको गिरिः आकरोऽस्त्यस्य तैलपर्णिकम्, पुं-क्लीबलिङ्गः| फलकम्-इष्टसिद्धिरावरणं वा, तदस्यास्तीति फलकी, प्रेक्षादेरिन् [सिद्ध. ६.२.८०] इतीन्| सुरभिः गन्धाह्वत्वात्; रभुङ् शब्दे सुष्ठु रम्भते सुरभिरिति वा, पदि-पठि- [हैमोणादिसू. ६०७] इति बहुवचनादिः,आगमशासनमनित्यम् इति [ रभोऽपरोक्षा-शवि [सिद्ध. ४.४.१०२ इति] नागमाभावः| सारं गन्धसारत्वात्, पदैकदेशे पदसमुदायोपचारात्, यथा– सेनो भीमसेनः, भामा सत्यभामा इति न्यायात्| महच्च तदर्हं च महार्हम्| रोहणाचले उद्भवः-उत्पत्तिर्यस्य तदिति रोहणोद्भवम् अत एव रोहणद्रुमः| आह च–
चन्दनं गन्धसारं च महार्हं श्वेतचन्दनम्| भद्रश्रीकं मलयजं गौशीर्षं तैलपर्णिकम्|| इति|
एतस्य लोके चन्दन इति प्रसिद्धिः||२३||
भावप्रकाश-पूर्वखण्ड-मिश्रप्रकरण - ३. कर्पूरादिवर्ग
श्रीखण्डं चन्दनं न स्त्री भद्रः श्रीस्तैलपर्णिकः | गन्धसारो मलयजस्तथा चन्द्रद्युतिश्च सः ||११||
स्वादे तिक्तं कषे पीतं छेदे रक्तं तनौ सितम् | ग्रन्थिकोटरसंयुक्तं चन्दनं श्रेष्ठमुच्यते ||१२||
चन्दनं शीतलं रूक्षं तिक्तमाह्लादनं लघु | श्रमशोषविषश्लेष्मतृष्णापित्तास्रदाहनुत् ||१३||
मदनपालनिघण्टु - ३. कर्पूरादिवर्ग
चन्दनं तिलपर्णं स्यान्महार्हं श्वेतचन्दनम् | भद्रश्रियं मलयजं गोशीर्षं गन्धसारकम् ||८||
चन्दनं शीतलं रूक्षं तिक्तमाह्लादनं लघु | हृद्यं वर्ण्यं विषश्लेष्मतृष्णापित्तास्रदाहजित् ||९||
मदनादिनिघण्टु - ९. नवमगण
चन्दनं गन्धसारञ्च गोशीर्षं श्वेतचन्दनम् | भद्रश्रियं मलयजं महार्हं शिशिरं सितम् ||११||
सर्वं सतिक्तकटुकं चन्दनं शिशिरं परम् | वृष्यं हृद्यं सुगन्धं च रक्तपित्तहरं शुभम् ||१४||
माधवद्रव्यगुण - १. विविधौषधिवर्ग
सर्वं सतिक्तमधुरं चन्दनं शिशिरं परम् | मनोज्ञं चन्दनं श्वेतं रक्तपित्तविषापहम् ||११९||
राजनिघण्टु - १२. चन्दनादिवर्ग
श्रीखण्डं चन्दनं प्रोक्तं महार्हं श्वेतचन्दनम् | गोशीर्षं तिलपर्णञ्च मङ्गल्यं मलयोद्भवम् ||६||
गन्धराजं सुगन्धञ्च सर्पावासञ्च शीतलम् | गन्धाढ्यं गन्धसारञ्च भद्रश्रीर्भोगिवल्लभम् |
शीतगन्धो मलयजं पावनञ्चाङ्कभूह्वयम् ||७||
श्रीखण्डं कटुतिक्तशीतलगुणं स्वादे कषायं कियत् पित्तभ्रान्तिवमिज्वरक्रिमितृषासन्तापशान्तिप्रदम् |
वृष्यं वक्त्ररुजापहं प्रतनुते कान्तिं तनोर्देहिनां लिप्तं सुप्तमनोजसिन्धुरमदारम्भादिसंरम्भदम् ||८||
श्रेष्ठं कोटरकर्परोपकलितं सुग्रन्थि सङ्गौरवं छेदे रक्तमयं तथा च विमलं पीतञ्च यद्वर्षणे |
स्वादे तिक्तकटुः सुगन्धबहुलं शीतं यदल्पं गुणे क्षीणञ्चार्धगुणान्वितं तु कथितं तच्चन्दनं मध्यमम् ||९||
चन्दनं द्विविधं प्रोक्तं बेट्टसुक्वडिसञ्ज्ञकम् | बेट्टं तु सार्द्रविच्छेदं स्वयं शुष्कं तु सुक्वडि ||१०||
मलयाद्रिसमीपस्थाः पर्वता वेट्टसञ्ज्ञकाः | तज्जातं चन्दनं यत्तु वेट्टवाच्यं क्वचिन्मते ||११||
वेट्टचन्दनमतीव शीतलं दाहपित्तशमनं ज्वरापहम् | छर्दिमोहतृषिकुष्ठतैमिरोत्कासरक्तशमनं च तिक्तकम् ||१२||
सुकडिचन्दनं तिक्तं कृच्छ्रपित्तास्रदाहनुत् | शैत्यं सुगन्धदं चार्द्रं शुष्कं लेपे तदन्यथा ||१३||
शबरचन्दन (चन्दनविशेष)
नातिपीतं कैरातं शबरञ्चन्दनं सुगन्धम् |
वन्यञ्च गन्धकाष्ठं किरातकान्तञ्च शैलगन्धं च ||१४||
कैरातमुष्णं कटुशीतलञ्च श्लेष्मानिलघ्नं श्रमपित्तहारि |
विस्फोटपामादिकनाशनञ्च तृषापहं तापविमोहनाशि ||१५||
पीतचन्दन
पीतगन्धं तु कालीयं पीतकं माधवप्रियम् | कालीयकं पीतकाष्ठं बर्बरं पीतचन्दनम् ||१६||
पीतं च शीतलं तिक्तं कुष्ठश्लेष्मानिलापहम् | कण्डूविचर्चिकादद्रुकृमिहृत्कान्तिदं परम् ||१७||
बर्बरचन्दन
बर्बरोत्थं बर्बरकं श्वेतबर्बरकं तथा | शीतं सुगन्धि पित्तारि सुरभि चेति सप्तधा ||२३||
बर्बरं शीतलं तिक्तं कफमारुतपित्तजित् | कुष्ठकण्डूव्रणान् हन्ति विशेषाद्रक्तदोषजित् ||२४||
राजवल्लभनिघण्टु - २. पौर्वाह्णिकपरिच्छेद
चन्दनानुलेपनगुण
चन्दनं शीतलं तिक्तं तृष्णादाहास्रपित्तजित् ||१३८||
सरस्वतीनिघण्टु - ५. चन्दनादिवर्ग
गन्धसारो मलयजो भद्रश्रीश्चन्दनो हिमम् | श्रीखण्डं तैलपर्णीकं गोशीर्षमुरगप्रियम् ||१||
नरेन्द्रभोग्यं तुहिनं सुसारं श्वेतचन्दनम् |२|
सरस्वतीनिघण्टु - ५. चन्दनादिवर्ग
नारायणप्रियं पीतचन्दनं हरिचन्दनम् ||२|| जघन्यचन्दनो हार्यवृक्षो लोहितचन्दनम् |३|
सोढलनिघण्टु - गुणसङ्ग्रह (द्वितीय भाग) - ३. चन्दनादिवर्ग
गोशीर्षं श्रीप्रियं चैव सम्भ्राणं ककुभं तथा | बर्बरं पञ्चमं ज्ञेयं षष्ठं लोहितचन्दनम् ||३२१||
हरिप्रियं तथा चान्यत् पतङ्गं पुनरष्टमम् | अष्टौ चैतानि तुल्यानि रसतो वीर्यतस्तथा ||३२२||
गुणतः पाकतश्चैव न भेदं प्राप्नुवन्ति हि | गन्धेन तु विशेषः स्यात् पूर्वं श्रेष्ठतमं गुणैः ||३२३||
वर्णगन्धकृतो भेदस्तेषामेव तु केवलम् | गोशीर्षं नातिपीतं च श्वेतं लक्ष्मीप्रियं स्मृतम् ||३२४||
सम्भ्राणं श्वेतसारं च श्वेतत्वक् ककुभं मतम् |हरिवल्लभकं पीतं पतङ्गं लोहितं तथा ||३२५||
किञ्चिद्रक्तातिरक्ते च त्रिधा बर्बरकं पुनः | श्वेतं कृष्णं च रक्तं च श्वेतं पित्तहरं परम् ||३२६||
कृष्णं रक्तं द्वयं तत्र व्रणवीसर्पनाशनम् | श्र्याह्वं प्रह्लादनं हृद्यं गन्धशीतगुणाधिकम् ||३२७||
सोढलनिघण्टु - नामसङ्ग्रह (प्रथम भाग) - ३. चन्दनादिवर्ग
श्रीप्रिये गन्धसारं च महार्हं श्वेतचन्दनम् | सर्पप्रियं राजयोग्यं चन्दनं शीतलं शिवम् ||३५७||
चन्द्रकं चन्द्रकान्तं च विकटं रोहणद्रुमम् |३५८|
नारायणप्रिये पीतं पीताभं हरिचन्दनम् |कालीयं पीतकाष्ठं च तथा मलयजं स्मृतम् ||३६४||
Epi - Beta- santalene
Epi - Alpha - Santalene
Beta santalene
Alpha santalene
urs - 12 - en - 3 - butyl - palmitate
Beta santalol
Alpha santalol
Alpha Curcumene
Beta curcumene
Beta farnesene
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | तिक्त - Tikta - Bitter कटु - Katu - Pungent मधुर - Madhura - Sweet |
|---|---|
| Guna | लघु गुणम् - Laghu Gunam - Drug property which induces lightness to body मन्द गुण - Manda Guna - Drug action which imparts slowness शीत गुणम् - Sheeta Gunam - Drug property which induces coldness and reduces heat or inflammation रूक्ष गुणम् - Ruksha Gunam - Drug action which imparts dryness श्लक्ष्ण गुणम् - Shlakshna Gunam - Drug property which imparts smoothness द्रव गुणम् - Dravagunam - Drug action which imparts liquid state मृदु गुणम् - Mrudu Gunam - Drug action which imparts softness सर गुण - Saraguna - Drug action which imparts movement सूक्ष्म गुणम् - Sukshma Gunam - Drug property by virtue of which molecules of drug can eneter into minutetst spaces of body विशद गुणम् - Vishada Gunam - Drug action which cleanses the body |
| Veerya | Shita Virya |
| Vipaka | Katu |
| Prabhava | दाहहरम् - Dahaharam - Drug action which cures burning Paresthesia |
| Anupanam | रोगोपशमन अनुपानम् - Anupana according to the diseases. | modal-content
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | शिरोरोगम् - Shirorogam - Disease spectrum with headaches | ब्राह्मी तैलम् - 1 - Brahmi Tailam - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | र.त/शिरोरोगम् | ||
| 2 | नेत्ररोग (Netraroga, Eye diseases) | ब्राह्मी तैलम् - 1 - Brahmi Tailam - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | र.त/शिरोरोगम् | ||
| 3 | कर्णरोग(Karna roga, Diseases of Ear) | ब्राह्मी तैलम् - 1 - Brahmi Tailam - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | र.त/शिरोरोगम् | ||
| 4 | आयुष्यम् - Ayushyam - Pharmacological action which increases Lifespan | ब्राह्मी तैलम् - 1 - Brahmi Tailam - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | र.त/शिरोरोगम् | ||
| 5 | वृष्य/वाजीकरण (Vrushya/Vajikarana, Aphrodisiac) | ब्राह्मी तैलम् - 1 - Brahmi Tailam - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | र.त/शिरोरोगम् | ||
| 6 | रसायनम् - Rasayana - Drug action which prevents old age and prolongs life with proper nourishment to the body | ब्राह्मी तैलम् - 1 - Brahmi Tailam - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | र.त/शिरोरोगम् | ||
| 7 | कुष्ठम् - Kushtha | चन्दनादि तैलम् - 4 - Chandanadi Tailam - 4 | मूलम् - Mulam - Roots | अ.हृ.उ.३०/२२-२४ | ||
| 8 | नाडीव्रण - Nadivruna - Diseases with sinus. Sinus is a blind track leading from the surface down to the tissues. There may be a cavity in the tissue which is connected to the surface through a sinus. The sinus is lined by granulation tissue which may be | चन्दनादि तैलम् - 4 - Chandanadi Tailam - 4 | मूलम् - Mulam - Roots | अ.हृ.उ.३०/२२-२४ | ||
| 9 | अपची - Apachi - Diseases with long standing, nodules over the Body which inflame, open and secrete and new crop of nodules appear | चन्दनादि तैलम् - 4 - Chandanadi Tailam - 4 | मूलम् - Mulam - Roots | अ.हृ.उ.३०/२२-२४ | ||
| 10 | दुष्ट व्रणम् (Dushta Vrunam, Non healing ulcers with pus, vitiated blood, bad odor, discharge) | चन्दनादि तैलम् - 4 - Chandanadi Tailam - 4 | मूलम् - Mulam - Roots | अ.हृ.उ.३०/२२-२४ | ||
| 11 | विष (Visha) | सर्षपाद्या गुटिका (Sarshapadya Gulika ) | मूलम् - Mulam - Roots | ग. नि. । गुटिका. ४ | ||
| 12 | कार्यसिद्धि (Karyasiddhi, Success of work) | सर्षपाद्या गुटिका (Sarshapadya Gulika ) | मूलम् - Mulam - Roots | ग. नि. । गुटिका. ४ | ||
| 13 | युद्ध जयम् (Yuddha Jayam - War winning) | सर्षपाद्या गुटिका (Sarshapadya Gulika ) | मूलम् - Mulam - Roots | ग. नि. । गुटिका. ४ | ||
| 14 | वाणिज्यक लाभम् (Vanijyaka Labham - Commercial Profits)) | सर्षपाद्या गुटिका (Sarshapadya Gulika ) | मूलम् - Mulam - Roots | ग. नि. । गुटिका. ४ | ||
| 15 | सर्प व्यापनम् ( Sarpa vyapanam, snake infestation/Anti snake drug) | सर्षपाद्या गुटिका (Sarshapadya Gulika ) | मूलम् - Mulam - Roots | ग. नि. । गुटिका. ४ | ||
| 16 | दृष्टि निवारण यन्त्रम् (Evil eye door hanger ) | सर्षपाद्या गुटिका (Sarshapadya Gulika ) | मूलम् - Mulam - Roots | ग. नि. । गुटिका. ४ | ||
| 17 | अग्नि भय (Agnibhaya, Fear of fire accident) | सर्षपाद्या गुटिका (Sarshapadya Gulika ) | मूलम् - Mulam - Roots | ग. नि. । गुटिका. ४ | ||
| 18 | चोर भयम् (Chorabhayam, Fear of Theft) | सर्षपाद्या गुटिका (Sarshapadya Gulika ) | मूलम् - Mulam - Roots | ग. नि. । गुटिका. ४ | ||
| 19 | अम्बु भयम्/जल भयम् (Ambu/Jala Bhayam, Fear of Drowning) | सर्षपाद्या गुटिका (Sarshapadya Gulika ) | मूलम् - Mulam - Roots | ग. नि. । गुटिका. ४ | ||
| 20 | सर्पविष क्षमताकरम्- Sarpavisha Kshamatakaram - Drug action which induces immunity towards snake venom | सर्षपाद्या गुटिका (Sarshapadya Gulika ) | मूलम् - Mulam - Roots | ग. नि. । गुटिका. ४ | ||
| 21 | विवाद निवारणम् (Vivada Nivaranam- Dispute Resolving)) | सर्षपाद्या गुटिका (Sarshapadya Gulika ) | मूलम् - Mulam - Roots | ग. नि. । गुटिका. ४ | ||
| 22 | चतुष्पदां अगदः (Antidote for Cattle poisoning | सार्वकार्मिक अगदम् - Sarvakarmika Agadam | मूलम् - Mulam - Roots | च. चि. २३ / २३१ | ||
| 23 | अर्धावभेदकम् - Ardhavabhedakam - Disease spectrum with severe half headed pain, reduced sensual power of eyes and ears / Hemicrania | एरण्डादि धूमवर्ति - Erandadi Dhumavarti | मूलम् - Mulam - Roots | च.चि.२६/१८१-१८२ | ||
| 24 | शिरोरोगम् - Shirorogam - Disease spectrum with headaches | पलङ्कषादि लेपम् - 1 - Palankashadi Lepam - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.चि.८/ ७८ - ७९ | ||
| 25 | पार्श्व शूल / पार्श्वावमर्द - Parshva shula / Parshvavamarda - Pain around the ribcage and flanks | पलङ्कषादि लेपम् - 1 - Palankashadi Lepam - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.चि.८/ ७८ - ७९ | ||
| 26 | श्वासम् - Shvasam - Disease Spectrum with difficulty breathing | श्वासहर धूम प्रयोगम् - 1 - Shvasahara Dhuma Prayogam - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | अ.हृ.चि.४/ १० -१३, अ.सं.चि.६/७ | ||
| 27 | हिक्काश्वासे लीनदोषावस्था - Hikkashvase leenadoshavastha | श्वासहर धूम प्रयोगम् - 1 - Shvasahara Dhuma Prayogam - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | अ.हृ.चि.४/ १० -१३, अ.सं.चि.६/७ | ||
| 28 | कफज व्याधि (Diseases associated with Kapha) | पटोलादि गणम् - Patoladi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.सं.सू.१६/७, अ.हृ.सू.१५/१५, सु.सू. ३८/३३-३४ | ||
| 29 | पित्तज व्याधि (Pittaja vyadhi, Diseases of pitta) | पटोलादि गणम् - Patoladi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.सं.सू.१६/७, अ.हृ.सू.१५/१५, सु.सू. ३८/३३-३४ | ||
| 30 | पित्त कफ व्याधि (Pitta kapha vyadhi) | पटोलादि गणम् - Patoladi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.सं.सू.१६/७, अ.हृ.सू.१५/१५, सु.सू. ३८/३३-३४ | ||
| 31 | कुष्ठम् - Kushtha | पटोलादि गणम् - Patoladi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.सं.सू.१६/७, अ.हृ.सू.१५/१५, सु.सू. ३८/३३-३४ | ||
| 32 | ज्वरघ्नम् - Jvaraghnam - Antipyretic / Febrifuge | पटोलादि गणम् - Patoladi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.सं.सू.१६/७, अ.हृ.सू.१५/१५, सु.सू. ३८/३३-३४ | ||
| 33 | विष (Visha) | पटोलादि गणम् - Patoladi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.सं.सू.१६/७, अ.हृ.सू.१५/१५, सु.सू. ३८/३३-३४ | ||
| 34 | छर्दि - Chardi - Disease spectrum with vomiting | पटोलादि गणम् - Patoladi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.सं.सू.१६/७, अ.हृ.सू.१५/१५, सु.सू. ३८/३३-३४ | ||
| 35 | अरुचि / अरसज्ञता / अरोचकम् - Aruchi / Arasajnata / Arochakam - Hypogeusia / Loss of taste / Anorexia | पटोलादि गणम् - Patoladi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.सं.सू.१६/७, अ.हृ.सू.१५/१५, सु.सू. ३८/३३-३४ | ||
| 36 | कामला - Kamala - Disease spectrum with yellowish discolouration ok skin, sclera, nails, yellowish to red urine and feces, altered Sensorium, burning sensations, altered digestion, weakness, emaciation, lethargy, tastelessness | पटोलादि गणम् - Patoladi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.सं.सू.१६/७, अ.हृ.सू.१५/१५, सु.सू. ३८/३३-३४ | ||
| 37 | व्रण शोधन (Vruna shodhana, wound cleansing or ulcer debridement medicines)) | पटोलादि गणम् - Patoladi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.सं.सू.१६/७, अ.हृ.सू.१५/१५, सु.सू. ३८/३३-३४ | ||
| 38 | व्रण रोपण (Vruna Ropana, Wound/Ulcer healing) | पटोलादि गणम् - Patoladi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.सं.सू.१६/७, अ.हृ.सू.१५/१५, सु.सू. ३८/३३-३४ | ||
| 39 | कण्डू (Kanudu) | पटोलादि गणम् - Patoladi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.सं.सू.१६/७, अ.हृ.सू.१५/१५, सु.सू. ३८/३३-३४ | ||
| 40 | श्वित्रम्/किलास/श्वेत कुष्ठ (shvitram/kilasa/shveta kushtha , Disease spectrum with whitish discoloration of skin - Vitiligo, dermal leukodermatosis ) | असनादि गणम् / शालसारादि गणम् - Asanadi Ganam / Shaalasaaradi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.हृ.सू.१५/१९-२०, अ.सं.सू.१६/१०, सु.सू.३८/८-९ | ||
| 41 | कुष्ठम् - Kushtha | असनादि गणम् / शालसारादि गणम् - Asanadi Ganam / Shaalasaaradi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.हृ.सू.१५/१९-२०, अ.सं.सू.१६/१०, सु.सू.३८/८-९ | ||
| 42 | कफज व्याधि (Diseases associated with Kapha) | असनादि गणम् / शालसारादि गणम् - Asanadi Ganam / Shaalasaaradi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.हृ.सू.१५/१९-२०, अ.सं.सू.१६/१०, सु.सू.३८/८-९ | ||
| 43 | क्रिमि रोग (Krimi roga) | असनादि गणम् / शालसारादि गणम् - Asanadi Ganam / Shaalasaaradi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.हृ.सू.१५/१९-२०, अ.सं.सू.१६/१०, सु.सू.३८/८-९ | ||
| 44 | पाण्डुरोगम् - Pandurogam - Disease spectrum with altered blood circulation and tissue perfusions and blood production | असनादि गणम् / शालसारादि गणम् - Asanadi Ganam / Shaalasaaradi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.हृ.सू.१५/१९-२०, अ.सं.सू.१६/१०, सु.सू.३८/८-९ | ||
| 45 | मेदोरोग (Medoroga, Diseases associated with F | असनादि गणम् / शालसारादि गणम् - Asanadi Ganam / Shaalasaaradi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.हृ.सू.१५/१९-२०, अ.सं.सू.१६/१०, सु.सू.३८/८-९ | ||
| 46 | मेदोदर (Medodar, Fatty abdomen) | असनादि गणम् / शालसारादि गणम् - Asanadi Ganam / Shaalasaaradi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.हृ.सू.१५/१९-२०, अ.सं.सू.१६/१०, सु.सू.३८/८-९ | ||
| 47 | प्रमेहः - Prameha - Disease spectrum with increased urgency, frequency and quantity and altered quality of urine | असनादि गणम् / शालसारादि गणम् - Asanadi Ganam / Shaalasaaradi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.हृ.सू.१५/१९-२०, अ.सं.सू.१६/१०, सु.सू.३८/८-९ | ||
| 48 | कफ शोषणम् - Kapha Shoshanam Pharmacological action which dries up mucus - Mucolytics | असनादि गणम् / शालसारादि गणम् - Asanadi Ganam / Shaalasaaradi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.हृ.सू.१५/१९-२०, अ.सं.सू.१६/१०, सु.सू.३८/८-९ | ||
| 49 | मेदो शोषणम् - Medo Shoshanam - Pharmacological action which dries up Adipose tissue or Fat - Lipolytics | असनादि गणम् / शालसारादि गणम् - Asanadi Ganam / Shaalasaaradi Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.हृ.सू.१५/१९-२०, अ.सं.सू.१६/१०, सु.सू.३८/८-९ | ||
| 50 | कफज व्याधि (Diseases associated with Kapha) | कफघ्न / कफ संशमन गणम् - Kaphaghna / Kapha samshamana Ganam | मूलम् - Mulam - Roots | अ.सं.सू.१५/७ , अ.हृ.सू.१४/१ , सु.सू.३८/९ | ||
| 51 | वाक्स्तम्भ / वाक्सङ्गम् - Vaakstambha / vaaksangam - Aphasia | बला सैरेयकादि कषायम् - Bala Saireyakadi Kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | सहस्रयोगम् / कषाय प्रकरणम् | ||
| 52 | कासः - Kasa - Disease spectrum with Cough | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 53 | उरक्षतम् - Urakshatam - Disease spectrums which cause lung damage and Progressive cachexia | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 54 | क्षय रोगम् / राजयक्ष्मा / शोषम् - Kshaya Rogam / Rajayakshma / Shosham - Disease spectrum with progressive emaciation or cachexia | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 55 | वृद्धाप्य औषधम् (Vruddhapya Oushadham - Geriatric Medicine) | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 56 | बालाङ्गवर्धनम् - Balangavardhanam - Medicine which promotes the all round growth of Child | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 57 | स्वरक्षयम् - Svarakshayam - Disease spectrum with Loss of Voice | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 58 | उरोरोगम् (Urorogam - Diseases of Chest) | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 59 | श्वासम् - Shvasam - Disease Spectrum with difficulty breathing | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 60 | हृद्रोग (Hrudroga, Diseases of heart) | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 61 | वातरक्तम् - Vataraktam - Spectrum of Autoimmune diseases involving connective, Vascular and musculoskeletal tissues. | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 62 | मूत्रदोषम् - Mutra dosham - Spectrum of Disease with altered urine production, urine quality, urine flow and urine volume. | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 63 | तृष्णा / पिपासा / तृषा / तर्षणम् - Trishna / Pipasa / Trusha / Tarshana - Disease spectrum with excessive Thirst - Polydipsia | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 64 | शुक्रदोषम् - Shukradosham - Disease spectrum which affects quality and quantity of semen | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 65 | रसायनम् - Rasayana - Drug action which prevents old age and prolongs life with proper nourishment to the body | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 66 | मेध्य रसायनम् - Medhya Rasayanam - Intellect promoting | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 67 | स्मृतिकरम् - Smrutikaram - Memory enhancer | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 68 | अनामयत्वम् (Anamayatva - Diseases free state of the body) | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 69 | आयुष्यम् - Ayushyam - Pharmacological action which increases Lifespan | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 70 | इन्द्रिय बलकरम् (Indriya Balakaram - Sense organs boosters) | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 71 | वृष्य/वाजीकरण (Vrushya/Vajikarana, Aphrodisiac) | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 72 | वर्णकारकम् / वर्ण्यम् - Varna karaka / Varnya - Drug action which enhances color and glow of Skin | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 73 | अनुलोमनम् (Anulomanam - Drug action which destroys obstruction and allows flow of Dosha, Dhatu and mala) | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 74 | दीपनम् - Deepanam - Eupeptic / Appetizer / stomachic / Metabolic rate accelerator | च्यवनप्राशम् - 1 - Chyavana Prasha - 1 | मूलम् - Mulam - Roots | च.सं.चि.१ / १ / ६२ - ७४ | ||
| 75 | कापाल कुष्ठम् - Kapala Kushtham - Skin disease spectrum with blackish red coloured, dry, Painful, thin lesions | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 76 | औदुम्बर कुष्ठम् - Oudumbara Kushtham - Disease spectrum characterized by skin lesions with red color, discolored hairs, pain, itching,- lepromatous Leprosy | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 77 | मण्डल कुष्ठम् (Mandala Kushtham) | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 78 | ऋष्यजिह्वा कुष्ठम् - Rushyajihva Kushtham | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 79 | पुण्डरीक कुष्ठम् (Pundarika kushtha, Skin disease spectrum with red bordered papules and plaques) | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 80 | सिध्म कुष्ठम् (Sidhma Kushtham) | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 81 | काकणक कुष्ठम् - Kakanaka Kushtham | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 82 | एक कुष्ठम् - Eka kushtham - Diseases with extenssive exfoliative desquamating skin disease with absence of sweating - Atopic dermatitis | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 83 | चर्माख्य कुष्ठम् - Charmakhya Kushtham - Diseases with thick, rough skin | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 84 | पामा (Pama, White/dull white/yellowish black | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 85 | विपादिका - Vipadika - Cracked Heel and Palm | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 86 | विस्फोटम् - Visphota, Disease spectrum with vesiculobullous formation, fever, burning sensation- Bullous Pemphigus, Herpes Zoster, Genital Herpes, Chicken pox, Dermatitis herpetiformis, Epidermolysis bullosa, Hand, foot and mouth disease) | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 87 | चर्मदल कुष्ठम् - Charmadala Kushtham | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 88 | अलसक कुष्ठ (Alasaka kushtha, Skin disease with itchy, reddish, papular knots all aver the body) | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 89 | दद्रु - Dadru - Skin Disease spectrum with elevated, reddish , pruritic papules arranged in circular manner. | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 90 | शतारु(Shataru, Skin disease with reddish discoloration, burning and painful ulcerations - Dry eczema) | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 91 | किटिभ (Kitibha, skin diseases with black disc | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 92 | विचर्चिका (Vicharchika, Skin disease characte | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 93 | वातरक्त (Vatarakta) | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 94 | अर्दितम् - Arditam - Disease spectrum with Facial paralysis, Bells palsy, Transient ischemic attack, Hemi Paresis | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 95 | उपदंशम् - Upadamsham - Disease spectrum with penile lesions | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 96 | श्लीपदम् - Shleepada - Disease spectrum with Progressive edema of the lower limb starting from groin to foot, fever and finally resulting in deformity with hard edema. | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 97 | करसुप्ति - Karasupti - Anesthesia or Hypoesthesia of hands - Hand Numbness | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 98 | सुप्तिः / सुप्तता - Supthi / Suptata - Numbness / Insensibility of any part of the body | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 99 | पक्षाघातः / एकाङ्ग रोगम् - Pakshaghata / Ekanga Rogam - Disease spectrum with hemiparesis, hemiplegia, Loss of strength in half side of the body | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 100 | मेदोरोग (Medoroga, Diseases associated with F | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 101 | नेत्ररोग (Netraroga, Eye diseases) | महा मञ्जिष्ठादि /बृहत् मञ्जिष्ठादि कषायम् - Maha Manjisthadi / Brihat Manjisthadi kashayam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.२/१३९-१४४ | ||
| 102 | कुणप शुक्रदोषम् - Kunapa Shukradosham - Disease spectrum with Foul smelling semen | असनादि घृतम् / शालसारादि घृतम् - Asanadi Ghrutam / Shalasaradi Ghrutam | मूलम् - Mulam - Roots | अष्टाङ्गहृदयम् - शारीरस्थानम् - १. गर्भावक्रान्तिरध्यायः/अष्टाङ्गसङ्ग्रहःशारीरस्थानम् - १. पुत्रकामीयः/सुश्रुतसंहिता शारीरस्थानम् - २. | ||
| 103 | कुणप शुक्र दोषहरम् - Kunapa Shukra doshaharam - Pharmacological action which cures foul smell of semen | असनादि घृतम् / शालसारादि घृतम् - Asanadi Ghrutam / Shalasaradi Ghrutam | मूलम् - Mulam - Roots | अष्टाङ्गहृदयम् - शारीरस्थानम् - १. गर्भावक्रान्तिरध्यायः/अष्टाङ्गसङ्ग्रहःशारीरस्थानम् - १. पुत्रकामीयः/सुश्रुतसंहिता शारीरस्थानम् - २. | ||
| 104 | अरुचि / अरसज्ञता / अरोचकम् - Aruchi / Arasajnata / Arochakam - Hypogeusia / Loss of taste / Anorexia | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 105 | ग्रहणी रोगम् - Grahani rogam - Disease spectrum with altered digestion, absorption and excretion | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 106 | श्वासम् - Shvasam - Disease Spectrum with difficulty breathing | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 107 | गुल्म रोगम् - Gulma Rogam - Disease spectrum with various Abdominal swellings / tumours/ Cysts | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 108 | कासः - Kasa - Disease spectrum with Cough | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 109 | भगन्धर (Bhagandara, Anal fistula or diseases | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 110 | वातरोगम् /मरुत् रोगम् - Vata Rogam / Marut rogam - Disease spectrum of Movement diseases involving Musculoskeletal and Nervous System | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 111 | क्षय रोगम् / राजयक्ष्मा / शोषम् - Kshaya Rogam / Rajayakshma / Shosham - Disease spectrum with progressive emaciation or cachexia | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 112 | छर्दि - Chardi - Disease spectrum with vomiting | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 113 | पाण्डुरोगम् - Pandurogam - Disease spectrum with altered blood circulation and tissue perfusions and blood production | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 114 | अर्शस् - Arshas - Diseases with swellings and tumours at anal canal | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 115 | कामला - Kamala - Disease spectrum with yellowish discolouration ok skin, sclera, nails, yellowish to red urine and feces, altered Sensorium, burning sensations, altered digestion, weakness, emaciation, lethargy, tastelessness | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 116 | कुष्ठम् - Kushtha | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 117 | अल्पाग्नि / मन्दाग्नि / अग्निमान्द्यम् / अग्निसादम् - Alpagni / Mandagni / Agnimandyam / Agnisadam - Spectrum of diseases with reduced appetite, digestion and assimilation | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 118 | प्रमेहः - Prameha - Disease spectrum with increased urgency, frequency and quantity and altered quality of urine | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 119 | उदर रोगम् - Udara Rogam - Diseases with abdominal Distention due to Various Causes | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 120 | शर्कर (Ashmari) | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 121 | अश्मरि - Ashmari - Diseases with Nephrolithiasis / Renal Calculi | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 122 | मूत्रकृच्छ्र - Mutra kruchra - Disease spectrum of dysuria, oliguria | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 123 | देहपुष्टिकरम् - Deha Pushtikaram - Pharmacological action which promotes overall growth of the body / Nutritive / Nourishing | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 124 | वन्ध्या - Vandhya - Female Infertility | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 125 | शुक्रदोषम् - Shukradosham - Disease spectrum which affects quality and quantity of semen | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 126 | धातुक्षयम् - Dhatukshayam - Spectrum of diseases associated with Cachexia or loss of muscle mass | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ | ||
| 127 | बलकारक / बल्य / सामर्थ्यदायकम् - Balakaraka / Balya / Samarthyadayakam - Ergogenic , strength enhancer, Tonic | दशमूलारिष्टम् - Dashamularishtam | मूलम् - Mulam - Roots | शा.म.१०/८७-९२ |
| Disease Factors |
|---|
| Serial Number | Title | Result |
| 1 | Anticancer Effects of Sandalwood (Santalum album) | Effective management of tumorigenesis requires development of better anticancer agents with greater efficacy and fewer side-effects. Natural products are important sources for the development of chemotherapeutic agents and almost 60% of anticancer drugs are of natural origin. α-Santlol, a sesquiterpene isolated from Sandalwood, is known for a variety of therapeutic properties including anti-inflammatory, anti-oxidant, anti-viral and anti-bacterial activities. Cell line and animal studies reported chemopreventive effects of sandalwood oil and α-santalol without causing toxic side-effects. Our laboratory identified its anticancer effects in chemically-induced skin carcinogenesis in CD-1 and SENCAR mice, ultraviolet-B-induced skin carcinogenesis in SKH-1 mice and in vitro models of melanoma, non-melanoma, breast and prostate cancer. Its ability to induce cell-cycle arrest and apoptosis in cancer cells is its most reported anticancer mechanism of action. The present review discusses studies that support the anticancer effect and the mode of action of sandalwood oil and α-santalol in carcinogenesis. |
| 2 | Safety assessment of sandalwood oil | Sandalwood (Santalum album L.) is a fragrant wood from which oil is derived for use in food and cosmetics. Sandalwood oil is used in the food industry as a flavor ingredient with a daily consumption of 0.0074 mg/kg. Over 100 constituents have been identified in sandalwood oil with the major constituent being α-santalol. Sandalwood oil and its major constituent have low acute oral and dermal toxicity in laboratory animals. Sandalwood oil was not mutagenic in spore Rec assay and was found to have anticarcinogenic, antiviral and bactericidal activity. Occasional cases of irritation or sensitization reactions to sandalwood oil in humans are reported in the literature. Although the available information on toxicity of sandalwood oil is limited, it has a long history of oral use without any reported adverse effects and is considered safe at present use levels. |
| 3 | Antioxidant, Analgesic and Anti-inflammatory Activities of Santalum album Linn. | Santalum album Linn. [Family: Santalaceae] is commonly known as White sandalwood (English), Safed Chandan (Hindi) and Srigandha (Sanskrit). It is found wildly and cultivated in southern states of India. Traditionally, this plant is used in headache, fever and inflammation. The wood oil is used as diuretic, stimulant and disinfective. Sandalwood contains a volatile oil 2.5–6%. The main constituents of volatile oil are santalol, isovaleric aldehyde, santanone, santalone and tannic acid. Based upon its traditional use and chemical constituents, the wood of the plant was selected and evaluated for antioxidant, analgesic and anti-inflammatory activities. The methanolic wood extract was screened for antioxidant and free radical scavenging effects at various doses (100–500 µg/ml) by different specific in vitro methods and compared with L-Ascorbic acid and BHA. It was found that extract showed maximum antioxidant effect at 500 µg/ml. The methanolic extract of wood was also screened for analgesic and anti-inflammatory activities at various doses (100, 250 & 500 mg/kg) and compared with Diclofenac sodium (7 mg/kg) taken as standard. The extract showed maximum effect at 500 mg/kg. The statistical analysis of all the results was carried out using one-way ANOVA followed by Dunnet's t-test and all the results obtained in the study were compared with the vehicle control group. P values < 0.001 were considered statistically significant. |
| 4 | Antihyperglycemic and antihyperlipidemic effect of Santalum album in streptozotocin induced diabetic rats | Treatment of diabetic rats for 60 days demonstrated reduction in blood glucose level by 140 mg/dl. Metformin treated group showed a decrease in blood glucose by 70 mg/dl, as against an increase in diabetic control group by 125 mg/dl. Total cholesterol (TC), low density lipoprotein (LDL) and triglyceride (TG) levels were decreased by 22, 31 and 44%, respectively, in treated diabetic rats whereas, cardioprotective, high density lipoprotein (HDL) increased by 46%. In case of metformin, the values were 11, 29 and 15% respectively, while HDL increased by 7%. Significant improvement in atherogenic index from 267 to 139% was observed in treated rats. Conclusion: Santalum album pet ether fraction has potential antihyperlipidemic activity that can help in overcoming insulin resistance. |
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Adult Dosage | सूक्ष्म चूर्णम् - Sukshma Churnam - Fine Powder | <= | 6 | g | 3 times / day | 15 days | |
| कषायम् - kashayam - Decoctions | <= | 100 | ml | 3 times / day | 15 days | ||
| Child Dosage | सूक्ष्म चूर्णम् - Sukshma Churnam - Fine Powder | <= | 3 | g | 2 times / day | 15 days | |
| कषायम् - kashayam - Decoctions | <= | 50 | ml | 2 times / day | 15 days |
